لزوم استفاده از ارتباطات منابع آب و غذا در ارائه آمار با استفاده از رويكرد همبست آب- غذا

در راستاي اهداف سازمان ملل متحد براي توسعه پايدار جوامع در هزاره سوم، رويكرد همبست آب و غذا، يكي از ديدگاه‌هاي مهم ميان‌رشته‌اي براي تعادل پوياي توليد و مصرف منابع تلقي مي‌شود. به‌دليل مصرف بيش از 90 درصد منابع آب كشور در بخش كشاورزي، دسترسي به آمار دقيق حوزه آب و غذا، براي ايجاد تعادل بين توليد و مصرف آب در رويكرد همبست آب و غذا اهميت حياتي دارد. به‌نحوي‌كه ارائه آمار نادرست يا داراي خطاي زياد، به‌ويژه توسط مراجع رسمي، با ورود به مدل‌هاي مختلفي كه توسط پژوهشگران توسعه مي‌يابد، منجر به نتايج مخدوش، تصميم‌گيري‌هاي اشتباه و در نهايت آسيب‌هاي اقتصادي و محيط‌زيستي و بروز تنش‌هاي اجتماعي خواهد شد. در اين پژوهش، با رويكرد لزوم استفاده از ارتباطات زيست‌بوم‌ها، به بررسي همبست آب و غذا پرداخته شد؛ به‌نحوي‌كه هم‌بستگي بين آمار ارائه ‌شده بخش توليد غذا و بخش مصرف آب، با استفاده از همبست آب و غذا به روش محاسبات غير پيچيده تحليل شد و با استفاده از روش معكوس و نتايج ارائه ‌شده در بخش توليد غذا، حجم آب مصرفي براي توليد اعلامي غذا محاسبه شد. با توجه به نتايج به‌دست‌ آمده حجم آب مصرفي براي توليد حجمي از غذا كه در آمار اعلام‌ شده، با آمار اعلامي حجم آب مصرفي در بخش كشاورزي هم‌خواني ندارد. با توجه به آمار توليد محصولات در سال‌هاي 93 و 98، سطح زير كشت در بخش كشاورزي در سال 98 نسبت به سال 93 حدود 1 درصد رشد داشته است و در 13 استان سطح زير كشت افزايش و در ساير استان‌ها سطح زير كشت در بخش كشاورزي كاهش داشته است. آب مصرفي در بخش كشاورزي حدود 10 درصد رشد داشته، به نحوي‌كه در 23 استان مصرف آب در بخش كشاورزي افزايش و در 8 استان مصرف آب در بخش كشاورزي كاهش داشته است. اين تفاوت به‌علت تغيير در الگوي كشت و محصول انتخابي كشاورزان براي كشت در سطح كشور است. همچنين با توجه به حجم آب قابل برنامه‌ريزي كه به تفكيك استان‌ها توسط وزارت نيرو ابلاغ شده است، در 12 استان حجم آب قابل برنامه‌ريزي كفاف تأمين نياز خالص آبياري محصولات كشت شده را نيز نمي‌دهد و حتي در برخي استان‌ها حجم آب قابل برنامه‌ريزي تنها براي تأمين محصولات باغي كفايت دارد. اين يافته مهم و پايه‌اي بر لزوم رفع ايرادات آمار مراجع مختلف كشور دلالت و تأكيد دارد.