نقش نشانه هاي لفظي در بخش بندي موضوعي سوره‌هاي قرآن كريم؛ مطالعه موردي سورۀ حجرات

سوره هاي قرآن به مثابۀ واحدي پيوسته، داراي ساختاري منسجم و منظم هستند و هريك از آنها، از موضوعات و مضامين متنوعي تشكيل شده اند كه بر خلاف ظاهر پراكندۀ موضوعات، بي ربط نيستند بلكه به عنوان اجزاء ساختاري، براي تأمين هدف و موضوع محوري سوره، ضروري و متناسب بوده و خواننده را در مجموع، يك گام به درك كامل تر موضوع اصلي سوره نزديك تر مي كنند. يكي از گامهاي اساسي براي رسيدن به ساختار سوره، تقسيم آن به اجزاء و بخش هاي معنايي و موضوعي است. بر خلاف روشهاي مفسران و قرآن پژوهاني كه با استفاده از شواهد معنوي، سوره را به اجزاء و بخش هايي تقسيم كرده اند، پژوهش حاضر در پي آن است كه با استفاده از شواهد و نشانه هاي لفظي به تقسيم بندي موضوعات و مضامين سوره ها بپردازد. در اين راستا با مطالعه چند سوره، برخي شواهد و نشانه هاي لفظي شامل قَسَم، خطابات خداوند به پيامبر اكرم(ص) و سايران و تكلم خداوند و غيره، احصاء شده و قواعدي استخراج گرديده و با استفاده از آنها سورۀ حجرات بخش‌بندي شده، سپس با استفاده از محتواي بخشهاي قريب المضمون فصل بندي صورت گرفته و در نهايت با استفاده از محتواي فصول، موضوع محوري سوره استخراج شده است. با به‌كارگيري قواعد اين روش، در اكثر موارد، تقسيم بندي موضوعي سوره بدون توجه به محتواي آيات امكان پذير است.