رويكردها به حصول علم اعتقادي از طريق حديث

مباني و اصول آموزه‌هاي اعتقادي به اعتباري سه قسم‌اند: اول؛ دليلي كه همه مقدمات آن عقلي است، اگر همه مقدمات دليل عقلي يقيني باشد نتيجه حاصل از آن‌ها نيز به‌طور قهري يقيني خواهد بود. دوم؛ دليلي كه همه مقدمات آن نقلي است. فرض نقلي بودن همه مقدمات دليل براساس تلقي مشهور ناممكن مي نمايد. سوم؛ دليلي كه  مقدمات آن تركيبي از عقل و نقل است. بسياري از ادله باب اعتقادات از قبيل قسم سوم‌اند آيا ادله نقلي حديثي مفيد يقين‌اند يا نه؟ پاسخ‌هاي ارائه شده براي اين سوال مختلف و گوناگون است. نظريه غالب اين است كه دست‌يابي به يقين اعتقادي از طريق احاديث و ادله نقلي فرقي با راه عقل و كشفيات عقلاني ندارد ليكن در كيفيت تبيين اين قاعده و شرايط آن نظرات مختلف است، مقتضاي تحقيق متكلمان متمايل به نصوص ديني اين است كه ادله نقليه در مواردي مفيد يقين‌اند، به‌خصوص در حالتي‌كه نقل توأم با شواهد قطعي و يقيني باشد يا نقل متواتري در بين باشد كه احتمالات منافي با آن را منتفي سازد. با بررسي به عمل آمده مقاله بر اين نظريه تأكيد دارد كه اصولاً تبار و سنخ علم اعتقادي حاصل از نقل و حديث را نبايد منحصر به چارچوب‌هاي كلامي و فلسفي مصطلح بدانيم، زيرا وسعت معارف حديثي و مفاهيمي كه در اختيار انسان قرار مي‌دهند بسيار فراتر از ضوابط تدوين شده بشري است.