جايگاه حرفه طراحي لباس از نظر رسته شغلي و نحوه شكل‌ گيري در تاريخ اجتماعي ايران دوره اسلامي

تأمل در مفهوم طراحي لباس بيانگر ارتباط نزديك آن با مقولۀ مد و تمايز اين حرفه از خياطي است. گرچه اسناد گسترده و معتبري از تاريخ لباس در ايران وجود دارد، دربارۀ جايگاه حرفۀ طراحي لباس و نحوۀ شكل گيري آن در تاريخ اجتماعي ايران تحقيقات و اطلاعات دقيقي در دست نيست. پژوهش پيش رو با محوريت مسئلۀ چيستي جايگاه و رستۀ شغلي طراحي لباس و چگونگي شكل گيري آن در ميان ساير حرف و مشاغل در تاريخ اجتماعي ايران قصد دارد وضعيت مبهم پيشينۀ آن را روشن سازد. پاسخ به پرسش هاي پژوهش با جست وجو در منابع تاريخي به روش توصيفي ـ تحليلي همراه با گردآوري داده ها به شيوۀ اسنادي انجام شده است. يافته ها فرضيۀ وجود نشانه هايي جدي از مراحل فرايند طراحي لباس را در ميان فعاليت هاي خياطان ايراني و نيز ساير افراد و مشاغل مرتبط با اين حرفه نظير ناظران صنفي، نقاشان و درباريان رد مي كنند. از بررسي اسناد تاريخي معلوم مي شود ارتباط با غرب در دورۀ دوم قاجار و تغيير سليقۀ دربار، حضور خياطان اروپايي و تأسيس مدارس غربي در شكل گيري و ترويج اين مهارت به عنوان حرفه اي جديد در ايران مؤثر بوده است. همچنين يافته ها حاكي از تبحر ايرانيان در حرفۀ خياطي است و از سوي ديگر بيانگر بي علاقگي ايشان به عنصر اصلي سازندۀ طراحي لباس، يعني مد و تغييرات مكرر در طرح لباس ها، در پيش از دورۀ دوم قاجار است.