بررسي خشكسالي در ايران با كاربست شاخص كيچ – بايرام (KBDI) و ارزيابي آن با رطوبت خاك سطحي (SSM) سنجنده‌هاي مايكروويو فعال

خشكسالي طي دهه هاي اخير افزايش قابل توجهي در ايران داشته است. افزايش خشكسالي ها، پيامدهاي منفي بسياري در حوزه هاي مختلف كشاورزي، منابع آب و آتش سوزي جنگل ها و مراتع دارد. هدف از اين پژوهش بررسي وضعيت خشكسالي در نواحي رويشي ايران با استفاده از شاخص خشكسالي كيچ–بايرام (KBDI) است. براي اين منظور از شاخص خشكسالي KBDI منتج شده از مجموعه داده مركز پيش بيني ميان مدت جو اروپا (ECMWF) نسخه پنجم (ERA5) با تفكيك افقي 25/0 درجه قوسي طي دوره آماري 2020-1981 استفاده شده است. همچنين محصول تركيبي رطوبت خاك (SSM) از سنجنده هاي مايكروويو AMI-WS (ماهواره هاي ERS-1 وERS-2 ) و ASCAT (ماهوارهMetOpA-B ) با تفكيك افقي 25/0 درجه قوسي براي ارزيابي نتايج شاخص خشكسالي KBDI و همچنين وضعيت رطوبتي خاك استفاده شده است. نتايج نشان داد نواحي رويشي خليج - عماني و ايراني - توراني داراي رطوبت خاك بسيار پايين و خشكسالي بالايي در ايران هستند. مقدار رطوبت خاك نيز در اين پهنه ها پايين و در متوسط پهنه اي به ترتيب برابر با 65/12 و 42/18 درصد است كه در تمامي ماه ها تا حدودي ثابت بوده است به عبارت ديگر خشكي ويژگي غالب اقليمي اين مناطق است. بررسي ماهانه شاخص KBDI نشان از گسترش شدت خشكسالي به سمت غرب يعني ناحيه رويشي زاگرس در ماه ‌هاي گرم سال دارد. كاهش رطوبت خاك و خشكي در بخش عمده‌اي از ايران از اوايل بهار تا اواسط پاييز قابل‌مشاهده است. همچنين در ناحيه رويشي زاگرس از اواسط تابستان تا اواسط پاييز مقادير افزايشي شاخص خشكسالي و كاهشي رطوبت خاك  قابل مشاهده است. كمينه شاخص خشكسالي در نواحي رويشي هيركاني و ارسباران است. مطابقت نتايج شاخص هاي رطوبت خاك (SSM) محصول ماهواره اي و شاخص خشكسالي KBDI منتج شده از ECMWF-ERA5 نشان دهنده كارايي مناسب شاخص خشكسالي KBDI در شناسايي كانون هاي خشكسالي در ايران و بررسي الگوهاي زماني-مكاني رخداد خشكسالي است.