شناسايي و تحليل پيشران‌هاي ملي سياست‌گذاري توسعه ايران

توسعه مهم‌ترين هدف كلي افراد و جوامع در عصر حاضر و  تلاش‌هاي توسعه‌اي در همه جوامع جزو اهداف اصلي كشورها بوده برهمين اساس، هدف اين پژوهش شناسايي و تحليل پيشران‌هاي ملي سياست‌گذاري توسعه ايران است. روش انجام اين پژوهش كيفي از نوع آينده‌پژوهي كه با استراتژي تحليل روند انجام و همه روندهاي ملي حاكم بر وضعيت سياست‌گذاري توسعه ايران با مطالعه گزارش‌هاي داخلي و خارجي ازجمله مطالعه پژوهش‌هاي موجود و ادبيات نظري و مصاحبه‌هاي عميق و جلسات هم‌انديشي انجام و در معرض نقد و بررسي خبرگان و فعالان سياست‌گذاري توسعه در ايران گذاشته شده است. جامعه آماري شامل همه خبرگان و فعالان سياست‌گذاري توسعه در ايران كه 25 نفر از آن به‌صورت مصاحبه و شركت در جلسات هم‌انديشي در فرايند پژوهش مشاركت داشته‌اند. انتخاب اين نخبگان بر اساس روش نمونه‌گيري گلوله برفي بوده و تجزيه‌وتحليل داده در بر مبناي تحليل روند از نوع تحليل پيشران‌ها است. در اين پژوهش 25 پيشران مهم و اساسي در 5 حوزه اجتماعي، فناورانه، اقتصادي، زيست‌محيطي، سياسي و در سطح ملي 9 پيشران مهم اجتماعي براي سياست‌گذاري توسعه كشور شناسايي شده كه شامل؛ لغو حمايتگري فرهنگي، ايجاد چشم‌انداز مشترك، گفتگوي ملي براي توسعه، جلب مشاركت همگاني، رفع فقر و نابرابري، شمول اجتماعي، سياست‌گذاري كنترل جمعيت، سياست‌گذاري توسعه شهري و تغيير رفتار كنشگران فردي هستند، پيشران‌هاي ملي فناورانه نيز شامل 5 پيشران مهم؛ استقلال نهاد آموزش عالي، تمركز بر آموزش‌وپرورش، گسترش حاكميت علم، توسعه علم و فناوري هسته‌اي صلح‌آميز و پذيرش فناوري هستند، پيشران‌هاي اقتصادي در سطح ملي نيز 3 پيشران مهم ديده‌باني و اندازه‌گيري توسعه، لغو حمايتگري اقتصادي و گردشگري براي توسعه ايران هستند؛ اما در حوزه زيست‌محيطي نيز چهار پيشران؛ سياست‌گذاري آمايش سرزمين، سازگاري و انعطاف‌پذيري با تغييرات اقليمي، سطح دسترسي به انرژي پاك و جلوگيري از آلودگي صنعتي هستند. نهايتاً پيشران‌هاي سياسي و حاكميتي شناسايي شده در سطح ملي شامل 4 پيشران؛ توسعه نقد افقي، تصميم‌گيري متفكرانه، تقويت جامعه مدني و پياده‌سازي سياست‌هاي تدوين شده هستند. اين پيشران‌ها در حوزه‌هاي مختلف اجتماعي، فني، اقتصادي، زيست‌محيطي و سياسي هستند كه به لحاظ درجه اثرگذاري به ترتيب پيشران‌هاي سياسي حاكميتي، پيشران‌هاي زيست‌محيطي، پيشران‌هاي فناورانه، پيشران‌هاي اقتصادي و درنهايت پيشران‌هاي اجتماعي-فرهنگي وجود دارند، اما بر اساس درجه اهميت به ترتيب؛ مسائل اقتصادي، فني اجتماعي،فرهنگي، زيست‌محيطي و نهايتاً پيشران‌هاي سياسي در اولويت هستند.