كانه‌سازي و چگونگي پيدايش كانسنگ غيرسولفيدي سرب-روي (-مس) چاه ميله (شمال‌شرق انارك)، ايران مركزي

كانسار سرب-روي (-مس) چاه ميله با تناژ تقريبي يك ميليون تن و عيار 2/15 درصد سرب و روي در كمربند فلززايي يزد- انارك پهنه ايران مركزي، واقع است. كاني سازي سولفيدي اوليه شامل گالن، اسفالريت، كالكوپيريت و پيريت در واحد مرمر دولوميتي مجموعه چاه گربه به سن ترياس مياني رخ داده است. ماده معدني اغلب با بافت هاي برشي، پركننده فضاي خالي، پراكنده و جانشيني شكل گرفته است. كانسنگ غيرسولفيدي كانسار چاه ميله در اثر اكسايش برونزاد كاني هاي سولفيدي اوليه طي برهم كنش هاي پيچيده چون راندگي زمين ساختي، گسترش كارست، تغييرات سطح ايستابي و هوازدگي، در شرايط آب هواي گرم و خشك تشكيل شده است. مهمترين كاني هاي غيرسولفيدي كانسار چاه ميله سروزيت، همي مورفيت، ولفنيت، ميمتيت، اسميت زونيت، مالاكيت و اكسي- هيدروكسيدهاي آهن هستند. در كانسار چاه ميله، تشكيل اسيدسولفوريك و در نتيجه كاهش pH با اكسايش پيريت و ساير كاني هاي سولفيدي، افزايش فشار دي اكسيد كربن (PCO2)  سيال ها در اثر خنثي سازي سيال هاي اسيدي با سنگ ميزبان كربناتي، آزاد شدن يون هاي سولفاتي و ته نشيني اكسي- هيدروكسيدهاي آهن نقش مهمي در تشكيل كانسنگ غيرسولفيدي دارند. در شرايط اسيدي موجود، فلز روي از منطقه اكسايش مهاجرت كرده و در مناطق دورتر به صورت كاني هاي كربناتي (چون اسميت زونيت و كمتر هيدروزنسيت با توجه به مقادير PCO2(g)) ته نشين شده، درحالي كه فلز سرب اغلب به صورت سروزيت در منطقه اكسايش ته نشين و يا به سطح آهن III اكسيدهاي آبدار جذب شده است. براساس يافته هاي زمين شناسي، بافتي و كاني شناسي، كانسنگ غيرسولفيدي چاه ميله را مي توان از گروه كانسارهاي غيرسولفيدي برونزاد، زيررده كانسارهاي جانشيني مستقيم (كانسنگ سرخ) در نظر گرفت.