سنگ‌شناسي، زمين شيمي و سنگ زايي واحدهاي آذرين منطقه كوه رخنه: با نگرشي بر روند كانه‌زايي آن (جنوب‌غرب بيرجند، استان خراسان جنوبي)

منطقه كوه رخنه در جنوب غرب معدن قلعه زري در شهرستان بيرجند و در بخش مركزي پهنه ساختاري لوت واقع است. زمين شناسي منطقه شامل تناوب سنگ هاي آتشفشاني با تركيب داسيت تا آندزيت است و واحدهاي نيمه عميق شامل گرانوديوريت پورفيري، توناليت پورفيري، پيروكسن ديوريت پورفيري، ديوريت پورفيري و كوارتز ديوريت پورفيري هستند كه در آنها نفوذ نموده اند. پهنه هاي دگرساني رخنمون يافته در منطقه مورد بررسي شامل پروپيليتي-كلريتي، سرسيتي، آرژيليك، سيليسي و كربناتي شـدن هستند كه دگرساني هاي سيليسي و آرژيليك ارتباط نزدكي با روند كاني سازي دارند. كاني سازي در قالب سه رگه اصلي (A، B وC) با روند جنوب شرق-شمال غرب درون پهنه هاي گسلي در واحدهاي آندزيتي و ديوريتي رخ داده است. كانه هاي اوليه شامل پيريت، كالكوپيريت و كانه هاي ثانويه بورنيت، كالكوسيت، كووليت و مالاكيت هستند. كاني سازي درون اين رگه ها نيز به صورت رگه-رگچه اي، توده اي، جانشيني و برشي ايجاد شده است. تركيب شيميايي اين توده هاي نيمه عميق نوع I بيشتر بين متاآلومين تا كمي پرآلومين متغير بوده و ماهيت آهكي قليايي است. همچنين ناهنجاري منفي Eu و نسبت كمتر از يك Eu/Eu* (0/96-0/54) نشانگر حضور كاني پلازيوكلاز در خاستگاه ماگماست. مقادير پايين عنصرهاي Nb وTi  در اين واحدها بيانگرتشكيل آنها در جايگاه زمين ساختي وابسته به پهنه فرورانش در كرانه فعال قاره اي است. بر اساس داده هاي زمين شيميايي به دست آمده از تجزيه عنصرهاي جزئي و خاكي نادر، ماگماي سازنده اين واحدهاي نيمه عميق از ذوب بخشي حدود 1 تا 5 درصد گارنت اسپينل لرزوليت در گوشته غني شده و در عمق حدود 65 تا 67 كيلومتر تشكيل شده است.