بررسي تراز تجاري افغانستان با بزرگترين شركاي تجاري آن با تاكيد بر آزمون ( پديده منحني J )

تراز تجاري افغانستان در طول ساليان متمادي خصوصا طي دو دهه اخير داراي كسري بوده و اين كسري همواره توسط كمك‌هاي خارجي و ذخاير ارزي بانك مركزي مورد پوشش قرار مي‌گرفت. نرخ ارز كه از مهم‌ترين متغيرها در ايجاد روابط بين‌المللي به ‌حساب مي‌آيد، لذا ايجاد زمينه‌سازي و استفاده از سياست‌ مناسب ارزي، مسير بهبود تراز تجاري را فراهم خواهد كرد. اين تحقيق تجربي در صدد بررسي پديده منحني جي شكل در روي تراز تجاري افغانستان با بزرگترين شركاي تجاري آن است كه از روش اقتصاد سنجي Panel ARDL جهت تخمين عوامل قيمتي و درآمدي استفاده شده است. داده‌هاي مورد استفاده تحقيق حاضر تركيبي بوده و دوره زماني 2008 2018 را به همراه بيست و يك شريك تجاري افغانستان مورد مطالعه قرار داده است. متغيرهاي مدل شامل نرخ ارز واقعي، توليد ناخالص داخلي افغانستان و توليد ناخالص داخلي هر يك از شركا است. جهت تحليل و تخمين روابط بلندمدت و كوتاه‌مدت تراز تجاري افغانستان از آزمون هم انباشتگي و ARDL كار گرفته شده است. يافته‌هاي تحقيق با عدم تاييد اثر منحني جي در كوتاه‌مدت حاكي از اثر مثبت و بي معني بودن نرخ ارز بوده درحاليكه در درازمدت عوامل قيمتي (نرخ ارز) نسبت به غير قيمتي (درآمد داخلي)بر تراز تجاري بيشتر اثرگذار مي‌باشند هم چنان از سويي متغير درآمد داخلي شركا برخلاف دوره زماني كوتاه‌مدت رابطه معني داري در دوره‌ درازمدت داراست. پس از تخمين مدل نتيجه‌گيري مي‌شود كه تاثير سياست كاهش ارزش پولي در بهبود تراز تجاري افغانستان به رفتار متقابل شركا و ميزان ثبات ارزي آنان برمي‌گردد.