تهيه نقشه ميزان فرسايش و رسوب حوضه آبخيز خسويه با استفاده از مدل USPED و سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS) و مقايسه آن با رخساره‌هاي فرسايش آبي

فرسايش خاك و توليد رسوب در حوضه هاي آبخيز، از معضلات زيست محيطي است كه يكي از عوامل اصلي بيابان زايي و تخريب اراضي بشري مي باشد؛ بنابراين، ارزيابي فرسايش خاك براي تخمين ميزان فرسايش و رسوب با استفاده از مدل هاي تجربي به ويژه در حوضه هاي فاقد ايستگاه هيدرومتري، يكي از ابزارهاي مديريتي مهم در امر حفاظت آب و خاك است. منطقه مورد مطالعه در اين پژوهش، حوضه آبريز خسويه در استان فارس است كه يكي از نواحي بسيار مستعد به فرسايش آبي به شمار مي رود. در اين تحقيق، ميزان فرسايش و رسوب حوضه مورد مطالعه با استفاده از مدل USPED ـ كه در پژوهش هاي محققان در ايران به ندرت از آن استفاده شده است ـ برآورد مي شود. اين مدل براي تخمين ميزان فرسايش و رسوب است كه شش عامل دارد؛ عامل توپوگرافي كه از داده هاي مدل رقومي ارتفاع (Tan-DEM-X)، عامل پوشش گياهي (C) كه با استفاده از تصاوير ماهواره اي Sentinel-2، عامل فرسايش پذيري خاك (K) كه با استفاده از جمع آوري نمونه هاي خاك، عامل فرسايندگي بارش (R) كه از داده هاي متوسط بارش ماهانه ايستگاه هاي مجاور حوضه و در نهايت، عامل عمليات حفاظتي (P) تهيه مي شود. نتايج اين تحقيق نشان داد كه حدود هيجده درصد از منطقه مورد مطالعه در كلاس هاي فرسايش و رسوب شديد و خيلي شديد (بيش از بيست تن در هكتار در سال) قرار دارد و تنها 7.9 درصد از حوضه در محدوده كلاس پايدار (0/1 تا 0/1-) واقع است. مقايسه نتايج اين مدل با رخساره هاي فرسايش آبي، فقدان توانايي مدل را در كلاس ميزان فرسايشي مناطق داراي فرسايش آبكندي در نواحي كم شيب حوضه نشان مي دهد، ولي در پيش بيني كلاس فرسايشي اشكال ورقه اي و شياري دقت مناسبي دارد.