فراسنجه‌هاي زيستي مينوز گوجه‌فرنگي Tuta absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) روي گياهان ميزبان مختلف

شب‌پره‌ي مينوز گوجه‌فرنگي Tuta absoluta (Meyrick) يكي از مخرب‌ترين آفات گوجه‌فرنگي در مزرعه و گلخانه‌ها‌ است. فراسنجه‌هاي زيستي اين شب‌پره روي سه ميزبان گياهي از تيره بادنجانيان شامل چهار رقم گوجه فرنگي (وسترن رد، متين، سرين و ريوگراند)، سه رقم بادنجان (كاسپر سفيد، راويا و مرواريد گرد) و سه رقم فلفل (باچاتا، لوركا و نيروين) بررسي شد. طول دوره مراحل نابالغ، نرخ بقاء هر مرحله، طول عمر حشرات كامل نر و ماده و ميزان زادآوري آفت روي برگ ارقام مورد آزمايش بررسي شد. آزمايش‌ها در دماي 2 ± 25 درجه سلسيوس، رطوبت نسبي 5 ± 65 درصد و دوره نوري ۱۶ ساعت روشنايي و ۸ ساعت تاريكي انجام شد. نتايج مقايسه آماري ارقام مربوط به هر ميزبان گياهي نشان داد كه تمامي پارامترهاي جدول زندگي محاسبه شده حشره روي ارقام گوجه-فرنگي و ارقام بادنجان اختلاف معني‌داري نداشتند. با اين حال، در بين ارقام فلفل، نرخ خالص توليد‌مثل، نرخ ذاتي افزايش جمعيت و نرخ متناهي افزايش جمعيت در رقم لوركا بيشتر از ارقام نيروين و باچاتا بود. نتايج مقايسه بين ارقام ميزبان‌هاي مختلف نشان داد كه بيش‌ترين درصد بقاي مراحل نابالغ روي گوجه‌فرنگي رقم‌هاي سرين و متين و كمترين درصد بقاء روي فلفل رقم‌هاي لوركا و نيروين بود. طولاني‌ترين دوره مراحل نابالغ روي فلفل ارقام باچاتا و نيروين به دست آمد. كمترين زادآوري روي ارقام فلفل باچاتا و نيروين مشاهده شد. كم‌ترين نرخ خالص توليد‌مثل، نرخ ذاتي افزايش جمعيت و نرخ متناهي افزايش جمعيت براي ارقام باچاتا و نيروين فلفل ثبت شد. به طور كلي، ارقام گوجه‌فرنگي، حساس به آفت بوده و رقم كاسپر سفيد بادنجان به همراه ارقام باچاتا و نيروين فلفل از مقاومت نسبي بالاتري در برابر اين آفت برخوردار بودند. اطلاعات حاصل از اين پژوهش امكان استفاده از قابليت‌هاي ارقام مقاوم را به منظور مديريت جمعيت شب پره مينوز گوجه فرنگي در زمان طغيان آن فراهم مي‌كند.