بهبود و ارتقاي سلامت عمومي با افزايش ماليات بر مصرف كالاي مضر: رهيافت داده هاي پانلي پويا

زمينه و هدف: محصولاتي مانند دخانيات بدين سبب كه به ميزان زيادي در مرگ و مير در سراسر جهان نقش دارند، براي زندگي انسان مضر تلقي مي شوند. مصرف دخانيات سالانه باعث مرگ بيش از هشت ميليون نفر در سراسر جهان مي شود. اين امر تحميل ماليات بر چنين محصولات مضري را با هدف كاهش تقاضاي آن ها و در نتيجه تضمين افزايش سلامت جمعيت در ايران را ضروري كرده است.روش كار: اين مطالعه با استفاده از ماليات بر دخانيات به عنوان نماينده اي براي ماليات بر محصولات مضر و نرخ مرگ به عنوان شاخصي براي سلامت كلي جمعيت، تأثير ماليات محصولات مضر را بر سلامت جمعيت در30 استان ايران از سال 1387 تا 1398 بررسي مي كند. بدين منظور از روش گشتاور تعميم يافته پانلي پويا (GMM) با استفاده از نرم افزار Eviews 10 و stata17 به عنوان تكنيك تخمين تجربي استفاده مي شود. نتايج: نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه ماليات بر محصولات مضر، سلامت جمعيت را افزايش مي‌دهد. بدين مفهوم كه دولت‌ مي‌تواند از ماليات بر محصولات مضر براي بهبود سلامت جمعيت استفاده كند. بنابراين، اين توجيه سازمان جهاني بهداشت را تأييد مي كند كه ماليات بر محصولات مضر، به ويژه ماليات بر دخانيات، نه تنها مصرف آن را كاهش مي دهد، بلكه پيامدهاي سلامتي را نيز افزايش مي دهد. همچنين از طرفي با افزايش عوارض سيگار كه به عنوان مهم‌ترين و كليدي‌ترين راهكار و استراتژي اعلام شده از سوي سازمان بهداشت جهاني است، درآمد حاصل از افزايش اين عوارض مصرفي، صرف ارتقاي زيرساخت‌هاي بهداشتي و آموزشي، خانه‌هاي بهداشت، اوژانس و غيره خواهد شد. نتيجه گيري: در حالت كلي، هر چه دولت يك كشور هزينه بيشتري را به مراقبت هاي بهداشتي اختصاص دهد، طول عمر شهروندان آن كشور بالاتر و در نتيجه سلامت جامعه افزايش خواهد يافت. در رابطه با تأثير ماليات/ قيمت بر مصرف سيگار يا دخانيات بر كاهش مرگ براي كشور ايران، اگر ماليات هاي اعمال شده بر محصولات مضر براي برآورده كردن توصيه سازمان بهداشت جهاني افزايش يابد و همچنين به طور موثر اداره شود، منجر به بهبود ضرايب بالاتري در سلامت جمعيت نسبت به موارد مشاهده شده در اين مطالعه خواهد شد. همچنين با توجه به نتايج تحقيق مي توان گفت كه سياست گذاران بايد فعاليت هاي افزايش دهنده رشد اقتصادي را آغاز كنند، زيرا سبب افزايش سلامت جمعيت مي شود. بعلاوه، تلاش ها براي افزايش جمعيت بايد با همراهي سرمايه گذاري قابل توجه در بخش سلامت صورت گيرد، زيرا مشخص مي شود كه براي سلامت جمعيت مفيد است.