تحليل اسب‌نگاره‌هاي آبي فام در نگارگري‌هاي ايران در سده‌هاي دهم تا دوازدهم هجري از منظر عرفان، اسطوره و تمثيل

نگارگري ايراني به مثابهٔ فرهنگنامه‌‌اي مصور، دامنهٔ وسيعي از تحقيق و تفحص در زمينه‌هاي مختلف براي پژوهشگران فراهم مي‌آورد. اسب نگاره‌ها از جمله زمينه‌هاي موضوعي مهم نگارگري ايراني هستند كه در رنگ‌هاي معمول و متنوع و گاه با هويت‌هاي اسطوره‌اي مشخصي همچون شبديز و رخش در نسخه‌هاي منظومي چون شاهنامه مصور گشته‌اند؛ اما تقريبا از نيمه قرن نهم هـ ق/پانزدهم م اسب‌هايي به رنگ آبي پا به ميدان نگارگري نهادند و در حد فاصل قرن‌هاي دهم تا دوازدهم هجري نقش پررنگ تري در نگارگري يافتند. اين دوران مقارن با رشد و اعتلاي انديشه‌هاي عرفاني در ادبيات فارسي است و به نظر مي‌رسد عرفان بر نگرش نگارگران نيز بسيار موثر بوده باشد. اين پژوهش  به هدف  شناخت  پيوندهاي اسب نگاره‌هاي آبي فام در نقاشي و عرفان ايراني – اسلامي و نيز بررسي و تحليل مفاهيم رنگ آبي در اسب نگاره‌هاي آبي فام بر اساس اسطوره و تمثيل و در پاسخ به اين سوالات كه 1- چه پيوندي ميان اسب‌هاي آبي فام در نقاشي و عرفان ايراني –اسلامي وجود دارد؟و 2- زبان تمثيلي و اسطوره‌اي نهفته در اسب نگاره‌هاي آبي فام در نگارگري ايراني حامل چه پيامي است؟ به شيوه  توصيفي – تحليلي و تطبيقي به روش كتابخانه‌اي با استناد بر آراء عرفاي اسلامي، تمثيلها و اسطوره‌هاي ايراني انجام شده است. نتايج نشان مي‌دهد رشد و اعتلاي انديشه‌هاي عرفاني در قرن‌هاي نهم تا دوازدهم و نفوذ آن در عرصه‌هاي ادبي و هنري بويژه نگارگري موجب به كارگيري برخي عناصر با معناي مشخص عرفاني شده است. كاربرد نمادين اسب اسطوره‌ها به عنوان الگوي قهرماني، شجاعت، وفاداري و بكارگيري فام‌هاي آبي به عنوان تمثيلي از مفاهيم پاكي، ايمان و معصوميت، بازتابي است از بيان راهواري و هدايت سواري لايق و پاك به سر منزل مقصود و جاودانگي است.