جست‌وجوي جوامع مادرسالار در پيش از تاريخ، با تكيه بر يافته‌هاي محوطه‌هاي تدفيني در جنوب غرب آسيا

امروزه برخي پژوهشگران بر اين باورند كه در يك ساختار مادرسالار، جانشينيِ ارثي در يك خطِ مادرتباري رديابي مي‌شود. محل سكونت، مادرمكاني است و همۀ موارد ضروري در دست زنان است.ولي ما امروزه در جوامعي با ساختار پدرسالار و مردمحور زندگي مي‌كنيم. برخي از پژوهشگران فمينيست بر اين باورند كه اگر جامعۀ مادرسالاري در پيش از تاريخ وجود داشته باشد، چه‌بسا بتوان به پايان ‌يافتنِ ساختار پدرسالار امروزين نيز اميدوار بود. براي جست‌وجوي زنان، چگونگيِ زيست و جايگاه آنان در گذشته، مي‌توان از مواد و انباشته‌هاي گوناگوني همچون داده‌هاي اسكلتي و كالاهاي گور بهره برد. با كمك پژوهش‌هايي دربارۀ خاك‌سپاري زنان و چگونگي آن در يك محوطۀ تدفيني و با كمك يافته‌هاي گورها، مي‌توان انگاره‌هايي براي بود يا نبودِ يك ساختار مادرسالار در آن جامعه ارائه كرد. در اين نوشته با كمك پژوهش‌هاي كتابخانه‌اي پيشينه‌‌اي كوتاه از پديداري انگارۀ جوامع مادرسالار و برخي ويژگي‌هاي آن مي‌گوييم. سپس با روشي توصيفي ـ تحليلي و با بهره‌مندي از پژوهش‌هاي ميداني انجام‌شده به بيان تفسيرهاي برآمده از يافته‌ها در برخي از محوطه‌هاي تدفيني در جنوب غرب آسيا مي‌پردازيم. دريافت‌ها نشان از آن دارد كه نبايد تنها يك نوع ساختار براي همۀ جوامع پيش از تاريخ اين پهنه درنظر گرفت، و از سويي با همۀ پژوهش‌هاي انجام‌گرفته در اين زمينه، هنوز يافته‌هاي محكم و قطعي دربارۀ حضور جوامع مادرسالار در گسترۀ پيش از تاريخ جنوب غرب آسيا وجود ندارد.