اخلاق راهنمايي پژوهش؛ چالش‌هاي اخلاقي راهنمايي پايان‌نامه‌ها و رساله‌ها در ايران

هدف اين مقاله شناسايي چالش‌هاي اخلاقي راهنمايي رساله‌ها و پايان‌نامه‌ها و تدوين كدهاي اخلاقي متناسب با اين چالش‌هاست. فرايند رسيدن به اين هدف، داراي چهار گامِ تعيين اصول اخلاقي، استخراج‌ چالش‌هاي اخلاقي، بررسي ارتباط چالش‌ها با زمينه‌ دانشگاهي ايران، و تدوين كدهاي اخلاقي راهنمايي رساله‌ها و پايان‌نامه‌هاست. بر اين اساس، در گام نخست، مجموعه‌اي از اصول اخلاقي‌ كه مي‌توانند زيربناي اخلاقي حرفه‌ راهنمايي پژوهش باشند، معرفي و توجيه مي‌شود. در گام دوم، چالش‌هاي راهنمايي پژوهش از ادبيات موضوع، پژوهش‌ها و همچنين آئين‌نامه‌هاي دانشگاه‌هاي متعدد استخراج، و مصاديق و مقوله‌بندي آن‌ها مشخص مي‌شود. در گام سوم، با نظرسنجي از تعدادي از اعضاي هيئت علمي و دانشجويان/ فارغ‌التحصيلان تحصيلات تكميلي، در قالب تكنيك دلفي به اين سؤال پاسخ مي‌دهيم كه اين چالش‌ها چه ‌اندازه به زمينه‌ دانشگاهي ايران مربوط هستند؛ به‌عبارت ديگر، تا چه اندازه در زمينه‌ ايران نيز رخ مي‌دهند. همچنين، چه چالش‌هاي ديگري را مي‌توان به چالش‌هاي استخراج‌شده اضافه كرد. نتايج اين گام، حاكي از ارتباط بالاي اين چالش‌ها با زمينه‌ ايران هستند. با توجه به اينكه استادان و دانشجويان به‌عنوان دو ذي‌نفع اصلي حرفه‌ راهنمايي پژوهش در اين پژوهش مشاركت داشتند، امكان مقايسه‌ چشم‌انداز اخلاقي آن‌ها با هم فراهم بود. در برخي موارد، دانشجويان و اساتيد ديدگاه‌هاي واگرايي نسبت به ميزان اهميت و وقوع برخي چالش‌ها داشتند. سرانجام، در گام چهارم، بر اساس چالش‌هاي به‌دست‌آمده و متناسب با مصاديق آن‌ها،‌ 36 كد مستقل براي مجموعه‌ چالش‌ها تدوين، و ارتباط و جامعيت كدها با كمك يك گروه كانوني سنجيده شد.