ملاحظات معماري سازماني بانك‌ها در عصر تحول ديجيتال

در دنياي تغييراتِ مستمر، تحول ديجيتال به موضوعي ضروري و به عامل كليديِ بقاي سازمان‌ها تبديل شده است. اين موضوع نه‌تنها تغييري فناورانه، بلكه تغييراتي بنيادين در تمامي ابعاد و به بيان ساده تحول كسب‌وكار است. بانك‌ها مانند ساير سازمان‌ها در عصر ديجيتال با ويژگي‌هاي متفاوتي مانند ظهور فناوري‌هاي تحول‌آفرين و مدل‌هاي كسب‌وكار جديد، حضور در اكوسيستم‌ها و افزايش اهميت بالاي تجربه مشتري روبه‌رو هستند. جهت بازنگري معماري سازماني با رويكرد تحول ديجيتال لازم است ويژگي‌هاي متمايزكننده‌ بانك ديجيتال با بانك‌هاي سنتي به‌خوبي شناسايي شوند؛ چرا كه اين ويژگي‌ها بر انتخاب رويكرد چارچوب معماري سازماني و همچنين مكتب فكري معماري سازماني تأثيرگذار هستند. در اين پژوهش ابتدا با روش مرور نظام‌مند مباني نظري 284 مقاله با كلمات كليدي مرتبط با بانكداري ديجيتال مورد بررسي قرار گرفت تا ويژگي‌هاي متمايزكننده‌ اين بانك با بانك‌هاي سنتي به‌دست آيد. جهت شناسايي شاخص‌ها و دسته‌بندي آن‌ها با استفاده از مرور نظام‌مند، افزون‌ بر پژوهشگر (كدگذار 1)، توسط يك فرد متخصص مرور سيستماتيك (كدگذار 2) نيز انجام شد. با توجه به مقدار ضريب كاپاي 0/804، شش ويژگي كلان متمايزكننده‌ بانك ديجيتال عبارت‌اند از: مشتري‌محور، سرويس‌محور، مبتني ‌بر اكوسيستم، انطباق با فناوري‌هاي ديجيتال، استراتژي تحول ديجيتال، و پلتفرم‌محور كه در قالب 18 ويژگي خُرد كدگذاري شده‌اند. براي يافتن مكتب فكري معماري سازماني و چارچوب معماري سازماني متناسب با بانك ديجيتال، پرسشنامه‌اي با جامعه‌ آماري 27 نفر از خبرگان حوزه معماري سازماني و تحول ديجيتال طراحي شد. نتايج حاصل از پرسشنامه با روش تصميم‌گيري چندشاخصه «سوارا-واسپاس» مورد تحليل قرار گرفت. نتايج نشان مي‌دهد كه براي پياده‌سازي معماري بانك ديجيتال با توجه به ويژگي‌هاي كلان و خُرد متمايزكننده‌ اين بانك، لازم است مكتب اكولوژيكال و رويكرد چارچوب سرويس‌محور انتخاب شوند.