بررسي تجربه كاربران در تعامل با پايگاه اطلاعات علمي ايران (گنج) بر پايه مؤلفه‌هاي مدل لانه‌زنبوري

هدف از انجام اين پژوهش، بررسي نحوه‌ تعامل كاربران (دانشجويان دكتري دانشگاه خوارزمي) با پايگاه «گنج» است تا عملكرد اين پايگاه را با توجه به مدل لانه‌زنبوري تجربه‌ كاربري مورد ارزيابي قرار دهد. اين پژوهش از نوع كاربردي و به‌ روش پيمايشي انجام شده است. جامعه‌ مورد مطالعه در اين پژوهش 210 نفر از دانشجويان دكتري دانشكده‌ روانشناسي و علوم تربيتي «دانشگاه خوارزمي» بودند كه با استفاده از روش نمونه‌گيري طبقه‌اي تصادفي، 132 نفر به‌‌عنوان نمونه‌ پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌اي بود كه طراحي آن با استفاده از 7 مؤلفه‌ مدل لانه‌زنبوري «مورويل» يعني سودمندي، دسترس‌پذيري، كاربردپذيري، جست‌وجوپذيري، اعتبار، مطلوبيت، و ارزشمندي پايگاه اطلاعات علمي ايران (گنج) انجام گرفت. تجزيه‌وتحليل داده‌‌هاي پژوهش با استفاده از آمار توصيفي و استنباطي و نرم‌افزار «اس‌پي‌اس‌اس» و همچنين نرم‌افزار «ايموس» براي تأييد مدل پژوهش با استفاده از روش تحليل مسير انجام گرفت. يافته‌هاي پژوهش نشان داد كه ميان دسترس‌پذيري و كاربردپذيري، سودمندي و دسترس‌پذيري، مطلوبيت و اعتبار پايگاه «گنج» تأثير مثبت زيادي وجود دارد؛ يعني با افزايش ميزان متغير دسترس‌پذيري، ميزان متغير كاربردپذيري و با افزايش ميزان متغير سودمندي، ميزان متغير دسترس‌پذيري و بالعكس افزايش پيدا مي‌كند. در نتيجه، در صورت عدم دسترسي به ‌پايگاه «گنج» از كاربردپذيري و سودمندي اين پايگاه كه هدف آن نشر اطلاعات براي پژوهشگران است و همچنين سودمندي خدمات ارائه‌شده براي محققان توسط اين پايگاه كاسته مي‌شود. با افزايش ميزان متغير مطلوبيت، ميزان متغير اعتبار و بالعكس افزايش پيدا مي‌كند. در نتيجه، در صورت نارضايتي دانشجويان از ويژگي‌هاي مطلوبيت (طراحي ظاهري، طراحي قابليت‌هاي اجزاي جست‌وجو و ...)، اعتمادشان نسبت به‌ پايگاه اطلاعاتي از دست خواهد رفت و اعتبار پايگاه «گنج» در ارائه‌ خدمات بهتر كاسته مي‌شود. از يافته‌هاي اين پژوهش اين‌گونه مي‌توان نتيجه گرفت كه متغير «ارزشمندي» به‌‌عنوان يك متغير قوي و نيرومند بر روي ساير متغيرهاي پژوهش، هم تأثير مثبت مستقيم و هم تأثير غيرمستقيم مثبت مي‌گذارد. اين يافته نشان مي‌دهد كه اگر يك پايگاه اطلاعاتي همانند «گنج» براي كاربران ايجاد ارزش نكند، ساير مؤلفه‌هاي مرتبط با تجربه‌ كاربري نيز وضعيت مناسبي نخواهند داشت و عكس آن نيز صادق است. در اين ميان، متغير دسترس‌پذيري نيز از اهميت ويژه‌اي برخوردار است كه ساير متغيرهاي پايگاه اطلاعاتي «گنج» را تحت تأثير قرار مي‌دهد. در نتيجۀ عدم دسترسي به پايگاه اطلاعاتي «گنج» از كاربردپذيري آن كاسته مي‌شود. اگر قابليت‌هاي استفاده از پايگاه اطلاعاتي «گنج» دچار مشكل گردد، از اعتبار و سودمندي آن نيز كاسته مي‌شود و بنابراين، كاربران اعتماد خود را نسبت به آن از دست مي‌دهند و كار با اين پايگاه براي كاربرانش رضايت‌بخش و سودمند نخواهد بود.