واژگان نظامي نويافته و ناشناخته در آداب ‌الحرب و الشجاعه

آداب ‌الحرب و الشجاعه اثري ارزشمند به زبان فارسي با موضوع نظامي و آداب جنگاوري است كه در اوايل قرن هفت به نثري ساده و روان به رشتۀ تحرير درآمد. اين كتاب هم ازنظر قدمت متن و هم از ديد زبان‌شناسي اعتباري برجسته دارد و كهن ‌ترين متن فارسي شناخته‌شده در موضوع نامبرده است؛ نيز با توجه به اينكه در شبه ‌قارۀ هند تأليف شده است، واژه‌ها و اصطلاحات هندي دارد؛ بنابراين بديهي است كه توجه ويژه به اين كتاب ازنظر واژه‌شناسي و معني‌شناسي ضرورتي انكارناپذير دارد. با مطالعۀ كتاب با رويكرد واژه‌ شناسي مشخص شد كه بسياري از واژه‌ها تاكنون ناشناخته باقي مانده و در هيچ منبعي دربارۀ آنها توضيحاتي نيامده است؛ ولي به‌ دليل گستردگي اصطلاحات ناشناختۀ اين كتاب، ثبت و بررسي همۀ آنها كاري زمان‌بر و دشوار است؛ بنابراين در اين پژوهش، برخي از واژه‌هاي نظامي، استخراج، بررسي، معرفي و تحليل مي‌شوند. روش كار در مرحلۀ اول، مطالعۀ آداب‌الحرب و الشجاعه و استخراج واژه‌هاي ناشناخته و ثبت‌نشده در حوزۀ مسائل گفته‌شده است. در مرحلۀ بعد به‌روش مطالعۀ كتابخانه‌اي و جست‌وجو در پيكره‌ها و نرم‌افزارهاي گوناگون مرتبط و با ابزار يادداشت‌برداري، شواهد موجود گردآوري شد. در مرحلۀ نهايي، برخي از واژگان، بررسي و تحليل شدند كه دربارۀ آنها توضيحاتي بيان مي‌شود و هويّت‌شان آشكار خواهد شد. برخي نيز به‌دليل آشكاربودن معاني آنها يا نبود اطلاعات كافي، كه بيش از پنجاه واژه است، فقط معرفي شدند. دركل، همۀ اين واژه‌ها نويافته هستند و تاكنون هيچ‌يك در فرهنگ لغتي ثبت نشده‌اند و در اينجا براي نخستين ‌بار معرفي مي‌شوند.