عبدالرحمن‌بن رستم ايراني بنيان‌گذار سلسلۀ آل ‌رستم اباضي

ايرانيان بعد از فروپاشي ساسانيان، مدت ها موفق به ايجاد نظم سياسي نشدند. نخستين دولتي كه آنها تأسيس كردند، در خارج از مرزهاي ايران بود. اين دولت گرايشي به ايراني‌گري نداشت، اما تأكيد منابع بر نژاد بنيان‌گذار آن، نشانگر اثرات پيشينۀ تاريخي او بر ساختار دولت تازه‌تأسيس است. مسئلۀ اصلي مقاله آن است كه چگونه عبدالرحمن‌بن رستم بسيار فراتر از مرزهاي سياسي- جغرافيايي ايران، با استفاده از آموزه هاي اسلامي توانست يك دولت موروثي تشكيل دهد؟ اين پژوهش نشان مي دهد كه عبدالرحمن با استفاده از انديشه هاي خوارج و به‌ويژه اباضي و تأكيد آنها بر اصل فضيلت و تضاد عرب- بربر فضاي سياسي- اجتماعي، زمينه هاي لازم را براي تشكيل يك دولت جديد در شمال آفريقا فراهم كرد. شايد او در آغاز به اصول اباضيه پايبند بود، اما پس از انتخاب فرزندش عبدالوهاب به عنوان جانشين خود، راه ديگري را پيمود؛ هرچند به‌طور قطع نمي توان اين كار او را متأثر از پيشينه خانوادگي‌اش دانست.