تأثير عوامل غيرمعرفتي بر معرفت از نگاه پلانتينگا و ملاصدرا

پلانتينگا از فيلسوفان فضيلت ‌گرا و در معرفت‌ شناسي داراي رويكرد وثاقت‌ گرايي و برون‌گرايي است. در اعتماد گرايي مبتني بر فضيلت به ويژگي‌هاي فضيلتي و رذيلتي فاعل شناسا اعم از ويژگي‌ها و استعداد قواي معرفتي براي مودي به صدق بودن باور تاكيد شده است. پلانتينگا در معرفت‌شناسي عام نظريه ضمانت را در مكانيزم كاركرد صحيح قوا تقرير كرد و براي ضمانت چهار شرط قرار داد كه عبارت است از: صحت قواي معرفتي، صحت كار و محيط مناسب، هدف و برنامه. او در معرفت‌شناسي ديني انسان‌ها را داراي حس الوهي مي‌داند كه در شرايط مناسب، حس خداشناسي فعليت‌يافته باورهاي ديني صادق توليد مي‌كند. از نظر ملاصدرا قواي ادراكي و ويژگي‌هاي فاعل شناسا در شكل‌گيري باور مؤثر هستند. ملاصدرا با شرط فضيلت‌مندي قواي ادراكي در مورد گزاره‌هاي ديني، قواي موجد باورهاي ديني صادق را از ساير قوا متمايز مي‌كند. او قوه قدسيه را در انسان‌هايي كه داراي قواي ادراكي موهبتي هستند، با دو فرايند وحي و الهام، موجد باور صادق ديني مي‌داند. خطاناپذير دانستن باورهاي صادق حاصل از قوه قدسيه و ذاتي دانستن قواي ادراك گزاره‌هاي ديني، گسترده‌بودن باورهاي ديني صادق و تأثير عوامل غيرمعرفتي مؤثر بر معرفت و نقش فضايل اخلاقي در معرفت از دلايل مشابهت ديدگاه ملاصدرا به پلانتينگا مي‌باشد.