پيشران‌هاي رفتار حفاظتي خانوارهاي روستايي استان زنجان در شرايط همه‌گيري كوويد-19 و تأثير مؤلفه‌هاي اقتصادي

بيماري كوويد-19، سومين بيماري همه‌گير در قرن بيست و يكم است كه به طور جدي سلامت انسان‌ها و نيز مناسبات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و حتي زيست‌محيطي را تهديد نموده است. جامعه روستايي ايران نيز به عنوان جامعه‌اي كه كمتر مورد توجه مطالعات بهداشتي است، تحت تأثير همه‌گيري كوويد-19 اثرات و تبعات منفي بسياري را متحمل شده است. اين مطالعه با تلفيق تئوري‌هاي انگيزش حفاظت و رفتار برنامه‌ريزي شده به بررسي پيشران‌هاي رفتار حفاظتي خانوارهاي روستايي در شرايط همه‌گيري كوويد-19 و تأثير دو سويه مسائل اقتصادي و رفتار حفاظتي پرداخته است. جامعه آماري اين پژوهش پيمايشي را 70600 خانوار روستايي استان زنجان تشكيل دادند. حجم نمونه (300 نفر) با استفاده از فرمول كوكران مشخص گرديد و نمونه‌گيري به روش تصادفي چند مرحله‌اي انجام شد. ابزار تحقيق، پرسشنامه‌ بود كه روايي آن با استفاده از نظر متخصصان بررسي و تأييد شد. پايايي ابزار پژوهش نيز با استفاده از مطالعه راهنما تأييد شد. نتايج پژوهش نشان داد كه مدل مفروض مبتني بر متغيرهاي درك از كوويد، تهديد درك شده، كنترل درك شده، نگرش، هنجار ذهني، كارآمدي، هزينه‌هاي عملياتي و تمايل، 54 درصد از تغييرات رفتار جامعه روستايي را در عمل به رفتارهاي پيشگيرانه تبيين مي‌كند. همچنين نتايج نشان داد كه مولفه‌هاي اقتصادي تأثير دو سويه بر رفتار حفاظتي داشتند. از طرفي، رفتار حفاظتي تأثير منفي بر اشتغال مكمل خانوار داشته كه به نوبه خود محدوديت در اشتغال مكمل سبب كاهش قدرت مالي خانوار روستايي براي پرداخت هزينه‌هاي عملياتي و عمل به رفتارهاي حفاظتي شده است.