بازخواني مفهوم توسعۀ اجتماعي در نظام سياست‌گذاري نبوي با تكيه بر جايگاه زنان در مدينه

توسعۀ اجتماعي، از مهم‌ترين شاخص‌هاي ارزش‌گذاري حكومت‌ها براي نقش‌دادن جوامع براي حضور اثرگذار در جامعه به‌خصوص براي زنان جامعه است كه اين موضوع با مطالعۀ موردي دولت نبي اكرم (ص) به‌عنوان مسئلۀ اصلي توجه قرار گرفته است. در عصري كه اسلام ظهور كرد، تقريباً زنان تمام جوامع از جايگاه مناسبي برخوردار نبودند و حتي از ابتدايي‌ترين حقوق انساني محروم بودند. اما اسلام و نبي اكرم به بازيابي اعتبار حقيقي آنان توجه فوق‌العاده‌اي كرد. توجهي كه فضاي اجتماعي و فرهنگي آن روز برنمي‌تافت. هدف پژوهش، بررسي اقدامات و سياست‌گذاري‌هاي پيامبر اسلام در دولت خود براي توسعۀ اجتماعي زنان است؛ بنابراين سؤال اصلي مقاله اين است كه سياست‌هاي رسول‌الله (ص) براي توسعۀ جايگاه اجتماعي زنان در دولت نبوي چه بوده است كه با روش توصيفي، تحليل تاريخي و فيش‌برداري از منابع كتابخانه‌اي به آن پاسخ داده شده است. براين‌اساس پيامبر بزرگوار اسلام با مبارزه با طرز تفكر و نظريۀ غالب برتري جنسيتي مرد نسبت به زن، طرد فرهنگ خشونت رفتاري با زنان و توجه به تكريم شخصيت آنان، اهتمام و تشويق به علم‌آموزي و توجه به توانمندي فكري زنان، حمايت از زنان در مقابل آسيب‌هاي اجتماعي و زمينه‌سازي حضور مؤثر زنان در امور اجتماعي و اقتصادي موجب توسعۀ اجتماعي ايشان در دولت خويش مي‌شود. اين فرايند مستلزم يك چرخش مفهومي و تغيير بنيادي است كه برمبناي آن، توسعه به‌عنوان تعالي تعريف مي‌شود و جايگاه زن از موقعيتي پيراموني به مكانتي محوري ارتقا مي‌يابد.