درك زنان از موانع و تسهيل‏ كننده‏ هاي موفقيت: مطالعه‌اي داده ‏بنياد

با وجود افزايش چشمگير زنان در آموزش عالي، شكاف درخور توجهي در فعاليت‏هاي اجتماعي‌ـ اقتصادي زنان به‌عنوان مظاهر موفقيت در زندگي امروزين همچنان وجود دارد. هدف از مطالعه حاضر، فهم موانع و تسهيل‏كننده‏هاي موفقيت زنان است. در قالب مطالعه‌اي كيفي با رويكرد داده‏بنياد با زنان 30 تا 40 ساله ساكن در شهر مشهد مصاحبه‏هاي نيمه‌ساختاريافته انجام شد. بر پايه نمونه‏گيري نظري و هدفمند، مصاحبه‏ها تا دست‌يابي به اشباع نظري ادامه يافت و درنهايت با 25 نفر مصاحبه شد. داده‏ها پس از انتقال به نرم‏افزار تحليل كيفي مكس‏كيودي‏اي با شيوه كدگذاري داده‏بنياد برساخت‌گرا تحليل شد. يافته‏ها در قالب هشت مقوله بازنمايي شد كه عبارت‌اند از: «جامعه‏پذيري تك‏بعدي و محدود‏سازي بيروني»، «محدوديت چشم‏انداز شغلي»، «نبود حمايت مالي و خانوادگي»، «كمبود آموزش‏هاي مهارت‏محور»، «فشار نقش خانه‏داري»، «تمركز بر توانمندي‌هاي شخصي»، «دسترسي به تحصيلات دانشگاهي» و «فرصت فضاي مجازي». مقوله مركزي با عنوان «محدوديت و دوگانگي‏ نقش» نام گرفت. يافته‏ها حاكي از اين‏ است كه نظام‏هاي درهم‏تنيده اجتماعي‌ـ فرهنگي كه هويت افراد را شكل مي‏دهد زنان را درگير چرخه‏اي از يادگيري در رابطه با تأثيرات نظام‏مند كرده‏است؛ به‌طوري‌كه مشاركت‏كنندگان ساختارهاي معناسازي مورد نياز براي پالايش تأثيرات تبعيض‏آميز را توسعه مي‏دهند. مي‏توان گفت كه نظام اجتماعي توانسته فرصت‏هاي جديدي براي زنان فراهم كند، اما وزن مؤلفه‏هاي اجتماعي جنسيتي همچنان بالاست و اين فرصت‏ها تحقق پيدا نكرده‏اند.