بررسي شاخصهاي هويت فضايي در بازارهاي ايران ( مطالعه موردي بازارهاي دزفول و شوشتر)

با نگاهي به بافت تاريخي اين نكته مشهود است كه شكل‌گيري و حيات آن بر پايه اصول خاص مرتبط با اقليم شهر و فرهنگ ايراني بوده و كالبد آن در تداومي تاريخي، فرهنگي، اجتماعي و محيطي به صورت هماهنگ و منسجم درآمده است، از اين رو از هويت ويژه‌اي برخوردار است. هويت فرهنگي به عنوان عامل جهت‌دهنده، موجب خلق شيوه‌هاي منحصر به فرد در معماري سنتي شهر‌هايي نظير شوشتر و دزفول شده است. در اين ميان مي‌توان به معماري بازار‌ها به عنوان كانون فعاليت‌هاي اجتماعي و فرهنگي شهر‌هاي ايران اشاره نمود. پژوهش پيش رو با هدف بررسي شاخص‌هاي هويت فضايي در بازار سنتي دزفول و شوشتر تلاش دارد تا با شناسايي اين شاخص‌ها و بكارگيري آن‌ها در بازار‌هاي سنتي ايراني در راستاي تداوم بخشي به حفظ هويت در فضاي شهري امروزي دست يابد. روش تحقيق توصيفي – تاريخي با رويكرد كيفي است كه با تحليل اطلاعات حاصل از مشاهدات مي‌داني، مصاحبه، استفاده از منابع اسنادي و نقشه‌ها به مطالعه ماهيت هويت در بازار‌هاي سنتي دزفول و شوشتر پرداخته است. بر اساس يافته‌هاي تحقيق، پيوستگي و تركيب سه مؤلفه اصلي شامل ابعاد شكلي، معنايي و اجتماعي كه در قالب 19 شاخص تنظيم و ارايه شده، عامل هويت بخش به فضاي بافت بازار‌هاي سنتي تاريخي دزفول و شوشتر است. به گونه‌اي كه اين ويژگي‌ها منجر به ايجاد فضا‌هايي با هويت شده كه مي‌تواند حس تعلق خاطر را به انسان حاضر در محيط القا نمايد و در نهايت باعث يگانگي انسان با محيط پيراموني خويش شود. در واقع يكي از راه‌هاي حفظ و احياي هويت در شهر و عناصر شهري، حفظ تداوم فرهنگي ميان امروز، ديروز و فرداي شهر است و اين تداوم فرهنگي از طريق شناخت مفاهيم و اصول هويت بخش به فضا‌هاي شهري در شهر‌هاي تاريخي ايران و بكارگيري آن‌ها در طراحي فضا‌هاي شهري جديد امكان‌پذير است.