تدوين الگوي مفهومي يادگيري رياضي و فعاليت‌هاي شناختي بهبود دهنده‌ يادگيري در دانش‌آموزان با اختلال ‌يادگيري رياضي

اهداف: پژوهش حاضر با هدف تدوين الگوي مفهومي يادگيري‌ رياضي و ارائه فعاليت‌هاي شناختي بهبود دهنده‌ يادگيري در دانش‌آموزان با اختلال ‌يادگيري رياضي در دو مرحله انجام شد.   مواد و روش‌ها: رويكرد پژوهش، كيفي و با روش تحليل مضمون بود. جامعه مورد مطالعه شامل منابع نوشتاري مرتبط با اختلال ‌يادگيري رياضي در ايران و خارج از كشور، در سال هاي 1370- 1401  بود. در مرحله اول، متون‌نظري با روش نمونه‌گيري هدفمند و ابزار سندكاوي با روش كتابخانه‌اي انتخاب شدند. تعداد 53 منبع مورد بررسي قرار گرفت و داده‌ها به اشباع رسيد. داده‌ها بر اساس روش براون و كلارك (2006) تحليل شد و تعداد 235 كد به‌دست آمد. با تقليل كدها، تعداد 80 كد پايه، 21 مفهوم ‌فرعي و 8 مفهوم اصلي استخراج گرديد. يافته‌ها نشان مي‌دهد 8 مفهوم اصلي يادگيري رياضي شامل عمليات محاسباتي، جايگاه ‌عدد، اندازه‌گيري، درك‌ زبان‌ رياضي، زمان، حل‌مسئله، تجسم و مقايسه اشكال و مفهوم‌ پول بودند. داده‌ها و الگوي مفهومي طراحي‌شده مطابق با معيارهاي اعتبارسنجي يافته‌هاي كيفي، توسط 10 نفر از متخصصان بازنگري شد كه اعتبار آن بر اساس معيار هولستي برابر با 0.97 بود. در مرحله دوم از پژوهش، 44 فعاليت‌ شناختي بهبود دهنده‌ يادگيري رياضي با 8 مفهوم اصلي يادگيري رياضي منطبق شدند و توسط متخصصين، با استفاده از ضريب نسبت ‌روايي محتوا و شاخص‌ روايي محتوا روايي‌سنجي صورت‌ گرفت. يافته‌ها: يافته ها حاكي از آن بود كه الگوي مفهومي يادگيري رياضي و مفاهيم شناختي داراي 21 مفهوم فرعي و 8 مفهوم اصلي است. مفاهيم اصلي به دست آمده شامل عمليات محاسباتي، جايگاه‌ عدد، اندازه‌گيري، درك‌ زبان‌رياضي، زمان، حل‌مسئله، تجسم و مقايسه اشكال و مفهوم‌ پول مي‌باشند. ضريب ‌توافق مرتبط بودن برابر با 0.98 و ضريب ‌توافق ضروري بودن برابر با 0.97 و در سطح بسيار مطلوب بودند.نتيجه گيري: الگوي حاصل شده از بررسي متون علمي در اين پژوهش، دربردارنده ابعاد اصلي يادگيري رياضي است و فعاليت هاي شناختي ارائه شده در آن كه جنبه ي بازي و سرگرمي دارد، ميتواند به يادگيري رياضي كمك نمايد. لذا، از آنجايي‌كه فهم و يادگيري رياضيات بر مفاهيم‌ انتزاعي استوار است و اين دانش‌آموزان در درك مفاهيم انتزاعي مشكلات عديده دارند، پيشنهاد مي‌شود از يافته‌هاي اين پژوهش، جهت افزايش نگرش مثبت و اشتياق دانش‌آموزان نسبت به رياضي و عمق بخشيدن به يادگيري استفاده شود.