پياده‌سازي مدل بازيابي خبرگان با استفاده از روش تحليل معناي نهان و گراف زمان‌دار

مقدمه: خبره يابي شناسايي افراد با دانش و مهارت كافي در زمينه‌اي خاص و معرفي آنها به‌عنوان خبره در آن زمينه است. بازيابي افراد خبره زيرمجموعه‌اي از بازيابي اطلاعات است كه هدف آن ارائه رتبه‌بندي از افرادي است كه داراي دانش درزمينۀ خاصي هستند. كار خبره يابي خودكار به‌دليل فراوان‌بودن اطلاعات خبرگي و منابع داده چالش‌برانگيز است. هدف اين پژوهش مقايسه عملكرد خبره‌يابي مدل بازيابي اطلاعات تحليل معناي نهان و نيز گراف زمان دار با مدل پايه بود. روش‌شناسي: روش پژوهش تجربي است و در كنار آن از روش كتابخانه اي نيز استفاده شده است. روشي كه در پژوهش حاضر براي بازيابي مقالات استفاده مي‌شود ال‌اس‌اي يا بازيابي معناي نهان است كه بر روي مقالات مجموعه آزمون تهيه‌شده از وب‌آو‌ساينس پياده شد. اين اسناد شامل مقالات انگليسي علم اطلاعات و دانش شناسي است كه از 1989 تا 2018 در پايگاه وب‌آوساينس در ذيل مقوله علم اطلاعات و دانش‌شناسي نمايه شده است. تعداد كل اين مقالات 126924، پرس وجوهاي ساخته‌شده توسط كاربران به همه اين مقالات عرضه شد. اسناد بازيابي‌شده مورد قضاوت ربط قرار گرفتند و پس از انجام قضاوت ربط اسناد توسط شركت‌كنندگان در پژوهش، عملكرد مدل‌ بازيابي اطلاعات توسط سنجه‌هاي ارزيابي نظام‌هاي بازيابي اطلاعات اندازه‌گيري شد. سنجه‌هاي ارزيابي كه در پژوهش حاضر مورداستفاده قرار گرفتند عبارت‌اند از ميانگين متوسط دقت، ميانگين معكوس رتبه، و دقت در سطح پنج نتيجه اول بازيابي شده. حاصل سنجه هاي محاسبه‌شده با مقدار هر يك از اين سنجه‌ها در مدل پايه مقايسه شد. براي دخالت دادن عامل زمان از گراف زمان دار استفاده گرديد. پس از دخالت دادن عامل زمان نويسندگاني كه بيشترين كار مرتبط و نيز شاخص خرد شبكه اجتماعي‌ آنها بيشتر بود به‌عنوان خبره معرفي گرديد. سپس ده پرس‌وجو از مدل پژوهش حاضر و مدل پايه به‌طور تصادفي ساده انتخاب گرديد و براي قضاوت در اختيار هشت نفر از افرادي كه توسط جامعه دوم معرفي گرديد قرار گرفت و نتايج حاصل باهم مقايسه گرديد. يافته‌ها: ميزان به‌دست‌آمده از هر يك از سنجه هاي بازيابي اطلاعات يعني ميزان دقت در سطح پنج نتيجه اول، ميانگين متوسط دقت (MAP) و ميانگين معكوس رتبه (MRR) به‌ترتيب با مقدار 0.895، 0.839 و 0.909، مدل بازيابي تحليل معناي نهان عملكرد بهتري نسبت به مدل پايه داشت؛ و اين امر به‌دليل بهتربودن عملكرد بازيابي به‌روش كاهش ابعاد نسبت به تطابق كليدواژه‌اي است. چون در اين روش از نمايه‌سازي معناي نهان استفاده مي شود كه نوعي نمايه‌سازي مفهومي است و از روش آماري حداقل مربعات بهره مي برد و نمايه‌سازي ذكرشده با به‌كارگيري اين روش آماري استخراج مي شود طبق تعريف پژوهشگران، خبره كسي است كه بيشترين كار مرتبط با مجموع پرس وجوها در ده سال اخير را داشته و داراي بالاترين مقدار در مركزيت درجه اي، نزديكي، بينابيني و بردار ويژه باشد. تعداد 10 پرس‌وجو از هر پژوهش به‌طور مجموع 20 پرس وجو به‌صورت اتفاقي انتخاب گرديد و به خبرگان مشخص‌شده هر پژوهش توسط جامعه آماري سوم نمره صفر يا يك داده شد. مجموع نمرات براي هركدام نشان مي دهد دخالت‌دادن عامل زمان و استفاده از گراف زمان‌دار ازنظر نفر اول به ميزان 3 نمره و ازنظر نفر دوم نيز به‌اندازه 3 نمره و ... از مدل پايه پيشي گرفته است. نتيجه‌گيري: نتايج نشان دادند كه مدل ال‌اس‌اي در مقايسه با مدل پايه جهت بازيابي اسناد مرتبط عملكرد بهتري داشته است و نيز استفاده از گراف زمان دار نسبت به مدل پايه عملكرد بهتري را نشان داده است.