• شماره ركورد
    1353124
  • عنوان مقاله

    بررسيِ انتقادي ماهيّتِ «قصد» از ديدگاه دونالد ديويدسُن و صدرالمتألّهين

  • پديد آورندگان

    كتابچي ، فاطمه سادات دانشگاه تهران , ورزدار ، كرامت دانشگاه تهران - دانشكده الهيات و معارف اسلامي - گروه فلسفه و كلام اسلامي

  • از صفحه
    173
  • تا صفحه
    194
  • كليدواژه
    قصد , كُنش قصدي , باور , ميل , آگاهيِ درجه‌دوم
  • چكيده فارسي
    مسئله اساسيِ اين پژوهش بررسي و واكاويِ تعريفِ «قصد/عمد» در فلسفه‌ي ديويدسُن و صدرالمتألّهين و هدف از آن تمايزِ «كُنشِ قصدي» از «غيرِقصدي» است. روشن شدنِ ماهيّت اين كُنش و تعريفِ دقيقِ آن، در حكمتِ عملي و علومي همچون فقه، حقوق و اخلاق حائزِ اهميّت است؛ زيرا موضوعِ اين علوم، «كُنشِ قصدي» يا همان «عمل» است. ديويدسُن «قصد» را يك حالتِ ذهنيِ مستقلّ نمي‌داند و آن را به «عليّتِ باور و ميل در نسبت با انجامِ يك عمل» تحويل مي‌كند؛ بنابراين يك فعل، قصدي است اگر و تنها اگر معلولِ ميل و باورِ عامل باشد. صدرالمتألّهين نيز در بابِ «قصد» تحويل‌گراست امّا برخلافِ ديويدسُن «كُنشِ قصدي» را عملي ناشي از «اراده و آگاهيِ مرتبه دوّمِ عامل به غرضِ فعل» مي‌داند. نتايجِ اين پژوهش كه بر اساسِ روشِ توصيفي - تحليلي و از طريقِ تحليلِ لوازمِ منطقيِ مفهومِ «قصد» به‌دست‌آمده‌است نشان مي‌دهد تعريفِ ديويدسُن بخاطرِ اشكالاتي همچون «عدمِ تحويلِ ميل به اراده» و «اشكالِ انحراف در سلسله‌ي علّي» مانعِ اغيار نيست؛ در نتيجه تعريفِ صدرالمتألّهين از «قصد» و «كُنشِ قصدي» قابلِ دفاع‌تر از تعريفِ وي است.
  • عنوان نشريه
    پژوهشهاي معرفت شناختي
  • عنوان نشريه
    پژوهشهاي معرفت شناختي