واكاوي روابط مباني معرفت اخلاقي با تأكيد بر مبناي عقل در كشف ارزش‌ها از ديدگاه باربارا هرمن و ملاصدرا

يكي از مهم ترين موضوعات حوزه معرفت شناسي اخلاق، گفتگو در باب «مباني» است. گرچه هر يك از عوامل ميل، انگيزه، غايات الزامي، عواطف، وحي و شهود به عنوان مبناي معرفت اخلاقي شناخته شده اند اما همواره توجه خاصي معطوف مبناي عقل بوده است. بااين وصف، اگر ميزان تأثير عقل در كشف ارزش هاي اخلاقي از يك سو و سايرمباني از سوي ديگر مورد سنجش قرارگيرد نحوه تأثير هريك از مباني مذكور چگونه خواهد بود و چه روابطي ميان اين مباني معرفتي با مبناي عقل مي توان تصور نمود؟ باربارا هرمن فيلسوف آمريكايي و ملاصدرا از آراء قابل تأملي در تبيين اين مسئله برخوردارند لذا بررسي ديدگاه آنها حائز اهميت و ضروري بود. پژوهش به روش توصيفي- تحليلي و با استفاده از تحليل متن صورت گرفته و يافته ها نشان داد با فرض ساير مباني معرفت اخلاقي در كنار عقل سه رابطه متفاوت مي توان استخراج نمود. هر دو متفكر مدعي بودند ميل، انگيزه و غايات واجب، از جمله مباني نيازمند و وابسته به عقل اند لذا با عقل رابطه «اثرپذيري» دارند. ملاصدرا مباني وحي و شهود را پشتيبان عقل مي دانست پس رابطه وحي و شهود با عقل از نوع رابطه «اثرگذاري» تلقي شد و نهايتا هرمن عواطف را نه پشتيبان عقل و نه به آن وابسته بلكه مبنايي كاملا مستقل از عقل مي دانست ازاين رو دو مبناي عواطف و عقل در يك رابطه «مستقل» قرارگرفتند.