تحليل محرك‌هاي تأثيرگذار بر تغيير كنترل زمين‌هاي زراعي در ايران:استفاده از نقشه‌هاي شناختي فازي بر پايه نظرات كارشناسان

در مطالعه كمي-كيفي حاضر سعي شد به شناسايي محرك‌هاي تأثيرگذار بر تغيير كنترل زمين‌هاي زراعي پرداخته شود. داده هاي مورد نياز پژوهش از طريق مصاحبه عميق انفرادي غير ساختارمند، گروه‌هاي متمركز، بحث گروهي با 32 نفر از موجران منطقه ماهيدشت استان كرمانشاه و مشاهدات مستقيم جمع‌آوري شد. در ابتدا داده‌ها با استفاده از روش تحليل محتواي مرسوم دسته بندي شدند. خروجي اين مرحله، شناسايي 40 مفهوم كليدي مرتبط با محرك‌هاي تأثيرگذار بر تغيير كنترل زمين هاي زراعي بود. سپس مفاهيم شناسايي شده در قالب يك پرسش‌نامه در اختيار افراد مورد مطالعه قرار گرفت و داده‌ها با توجه به نوع و شدت اثر، جمع‌آوري و تبديل به اعداد فازي شدند. در مرحله بعد ماتريس به دست آمده در نرم‌افزار Mental Modeler اجرا و نقشه شناختي فازي مربوطه طراحي شد. نتايج نشان داد در تغيير كنترل زمين‌هاي زراعي مهم‌ترين محرك هاي تأثيرگذار عبارتند‌ از: سن مالك، عدم اطمينان از درآمد ثابت، ميزان كيفيت زندگي مالك، يكپارچه‌سازي اراضي و وضع قوانين سخت براي اجاره‌دار مي‌باشند. هم‌چنين بر طبق نتايج، مهم‌ترين محرك‌هاي تأثيرپذير در تغيير كنترل زمين‌هاي زراعي شامل: ريسك‌هاي كشاورزي، مهاجرت جوانان، هزينه توليد در واحد سطح و ناكارايي سازمان‌هاي دولتي مي‌باشند. با توجه به نتايج تحقيق، به مسئولان و سياستگذاران توصيه مي شود با توجه به اهميت سن مالك در تغيير كنترل زمين‌هاي زراعي، امكانات بيشتري در مناطق روستايي براي افراد جوان فراهم شود و با توانمندسازي و مهارت افزايي قشر جوان و آشنا نمودن آنان با كشت‌هاي درآمدزا نسبت به تشويق بيشتر براي ماندگاري آنان در روستا اقدام و ايجاد جاذبه كرد.