ماهيت سنجي اعمال حقوقي احساني با تحليل مفهوم قبول و رضايت

ادبيات حقوقي در خصوص اعمال حقوقيِ احساني از قوت زيادي برخوردار نيست، تعريف كاملي راجع به آن‌ها وجود ندارد و ماهيت آن‌ها نيز به‌درستي شناسايي نشده است. در نوشتار حاضر، با شمردن عناصر احساني‌بودنِ عمل حقوقي اين نتيجه به دست آمده است كه اعمال حقوقيِ احساني دسته‌اي از اعمال حقوقي است كه بدون هيچ‌گونه عِوَض و تضميني سبب رسيدن نفعي به طرف مقابل مي‌شود. به‌نظرمي‌رسد راه درست براي شناخت ماهيت اعمال حقوقي، تحليل ماهيت ايجاب و قبول است. ايجاب و قبول در اعمال حقوقيِ معوّض، متضمن انتقال مالكيت معوّض در قبال انتقال مالكيت عوض است. ازاين‌رو، مشهور فقيهان ايجاب و قبول را عمل انشايي دانسته‌اند؛ اما قبول در اعمال حقوقيِ احساني صرفاً تملكِ مال طرف مقابل است. در اين اعمال، قبول متضمن انتقال مال نيست و فقط رضايت به مفاد ايجاب است؛ درنتيجه، اعمال حقوقيِ احساني متشكل از يك ايجاب و رضايت به آن است. رضايت به عمل حقوقي، واقعه‌اي حقوقي است كه بدون نياز به انشا و با سكوت و عدم‌ردع نيز محقق مي‌شود؛ لذا ماهيت اعمال حقوقيِ احساني، ايجابِ متوقف بر عدم ‌ردع است.