پذيرش گزاره بدون قرينه كافي بر مبناي نقد مفهوم اعتباري از نظر ويليام جيمز و علّامه طباطبايي

«اعتباري» اصطلاح پركاربرد در معرفت ‌شناسي است. جيمز از اعتبار به عنوان برون‌رفتي از عقل‌گرايي حداكثري استفاده مي‌كند و آن را «فرض باور» يا «پذيرش اوليه باور» معنا مي‌كند به‌گونه‌اي كه شواهدي بعدي صدق يا ابطال آن را متاثر از همين فرآيند معتبرسازي باور نشان مي‌دهد. از نقدهاي اساسي نظريه جيمز، مطابقت امر اعتباري با واقعيت در حال تكامل و تحقق؛ و فروكاستن صدق به سودمندي است. كاربرد مهم ديگر اصطلاح اعتباري در نظريه ادراكات اعتباري علامه طباطبائي است كه به معناي جعل و قراداد مفاهيمي به جهت رفع نيازهاي اساسي انسان است. ديدگاه علامه، اگرچه ادعاي صدق براي ادراكات اعتباري نكرده‌، اما مستلزم جعلي و نسبي بودن بسياري از مفاهيم و احكام عملي و اخلاقي است. پژوهش حاضر بر آن است كه مي‌توان با تبيين جديدي از اعتباري، بدون تغيير در معناي صدق و بدون جعلي دانستن امور اخلاقي، رهيافتي براي معضل معرفت‌شناسي باورهاي ضروري و سودمندي كه قرينه كافي براي اثبات يا ابطال آنها وجود ندارد، تدارك ديد. در اين تحليل نشان داده مي‌شود كه با پذيرش كاربرد اعتباري به معناي «فرض باور» يا «تلقي به پذيرش» به‌گونه‌اي كه آثار متوقع از باور بر آن مترتب گردد بدون آنكه به صدق متصف شود، مي‌‌‌توان اين دست باورها را پذيرفت و ادراكات اعتباري به اين معنا را در حوزه علوم نظري و علوم عملي معتبر دانست.