نقش‌نماهاي كلامي اوليه درفارسي محاوره‌اي

نقش‌نماهاي كلامي شامل دسته‌اي از واژه‌ها يا عناصر زباني‌ هستند كه سبب برقراري ارتباط ميانزنجيره‌هاي گفتار مي‌شوند، بي‌آنكه نقشي در مفهوم معناشناختي آنهاداشته باشند. فريزر (2009) نقش‌نماها را به سه دستۀبسطي، استنباطي و تقابلي طبقه‎بندي كرده است.فريزر در ميان انواع نقش‌نماها، and (و)، but (اما) و so (بنابراين) را، كه در زبان انگليسي از فراواني بيشتري برخوردارند، به عنوان نقش‎نماهاي اوليه در نظر گرفته است. در اين پژوهش به بررسي انواع نقش‌نماهاي مطرح‌شده از سوي فريزر، به ويژه نقش‌نماهاي اوليه و فراواني آنها، در زبان فارسي محاوره‌اي پرداخته‌ايم. داده‌هاي پژوهش از دادگان مكالمۀ تلفني فارسي بزرگ به‌دست‌ آمده است. 30 مكالمه به مدت 10 ساعت و 36 دقيقه با موضوعات مختلف انتخاب شده‌اند و بر اساس ديدگاه فريزر (2009)، انواع نقش‌نماها در آنها بررسي و طبقه‌بندي شده‌اند. نتايج نشان داده است كه نقش‌نماهاي و، ولي و بعد از فراواني بيشتري برخوردارند و مي‌توان آنها را نقش‌نماهاي اوليه در فارسي محاوره‎اي در نظر گرفت. همچنين، اصطلاحات ديگري در زبان فارسي محاوره‌اي كاربرد دارند كه از تركيب دو نقش‌نما به دست آمده‌اند، مانند ولي خب. گرچه اين اصطلاحات در انگارۀ فريزر مطرح نشده‌اند، اما در فارسي كاربرد نسبتاً گسترده‌اي دارند كه مي‌توان آنها را نقش‌نماهاي مركب ناميد.