ميكرومورفولوژي رسوبات آبرفتي متأثر از فرآيندهاي خاك‌زايي، تكنيكي نو در مطالعات ژئومورفولوژي (مطالعه موردي: حوضه آبخيز سقز)

شناخت فاكتورهايي كه فرآيند تشكيل خاك‌هاي قديمي و رسوبات خاك‌زايي كربناتي را در بين نهشته‌هاي آبرفتي نظم مي‌دهند، مورد مهمي براي بازسازي محيط‌هاي ديرينه، تكامل محيط‌هاي رودخانه‌اي در شرايط مختلف اقليمي و در نهايت سناريوهاي مديريتي است. در پژوهش حاضر، به‌منظور انجام مطالعات ميكرومورفولوژي خاك، يك پروفيل رسوبي متشكل از خاك قديمي مدفون، لايه كربنات خاك‌زايي، نهشته‌هاي دشت سيلابي (كنگلومرا و لنز ماسه‌اي)، نهشته‌هاي رسوبي منفصل، خاك قديمي ظاهر شده و نهشته‌هاي رسوبي عهد حاضر در يكي از شاخه‌هاي فرعي رودخانه سقز مورد بررسي قرار گرفت. جهت بررسي ميكرومورفولوژي خاك، دو نمونه از رسوبات آبرفتي متأثر از خاك‌زايي با حفظ كامل بافت و ساختار خاك برداشت شد. پس از خشك شدن نمونه‌ها، مقاطع نازك از آن‌ها تهيه شده و در ادامه مطالعه، تشريح، تفسير و عكس‌برداري از آن‌ها با استفاده از ميكروسكوپ پولاريزان در دو حالت نور پولاريزه ساده (PPL) و نور پولاريزه متقاطع (XPL) انجام گرفت. نتايج بررسي ميكرومورفولوژي رسوبات آبرفتي پليستوسن پاياني نشان از آغشتگي زمينه به اكسيدهاي آهن و تشكيل رگچه‌هاي كوارتز و اكسيد آهن دارد كه به‌طور مشخص حاصل فرآيندهاي خاك‌زايي برجا در اين نوع رسوب مي‌باشد. بارزترين تأثير فرآيندهاي خاك‌زايي را مي‌توان در تشكيل لايه‌هاي كربنات متأثر از خاك‌زايي ميان رسوبات آبرفتي مشاهده نمود كه لايه‌هاي سخت كلسيتي را به‌وجود آورده است. بر اساس شاخص ژئوشيميايي محاسبه شدت هوازدگي و يافته‌هاي ميكرومورفولوژي، رسوبات مطالعه شده در اين پژوهش، در شرايط آب و هوايي سرد و خشك پليستوسن پاياني تحول پيدا كرده‌اند.