تحليل عاملي پارامترهاي مورفومتريك و مدل‌ سازي سيلاب ( مطالعه موردي حوضه هاي آبريز استان كردستان)

شاخص‌هاي مورفومتريك نقش تعيين كننده‌اي در پاسخ‌ هاي هيدرولوژيكي حوضه‌هاي آبريز دارند. به همين دليل توجه ژئومورفولوژيست ها را به خود جلب كرده اند. براين اساس تحقيق حاضر با هدف بررسي اهميت اين پارامترها در سيل خيزي حوضه‌هاي آبريز استان كردستان با استفاده از روش تحليل عاملي انجام گرفته است. ابتدا 12 شاخص با استفاده از مدل رقومي ارتفاعي و ابزار GIS استخراج گرديد. با استفاده از تحليل عاملي و دوران متغيرها به روش واريماكس، متغيرها در سه عامل گروهبندي شده كه هر كدام با توجه به درجه همبستگي خود با هر عامل در يكي از عوامل سه گانه قرار گرفتند. سه عامل حدود 78 درصد از واريانس و پراكندگي مشاهدات را در بر مي‌گيرد كه حجم بالا و مناسبي به حساب مي‌آيد. متغيرهاي مساحت، طول حوضه، طول جريان، نسبت بافت و تراكم زهكشي كه همبستگي بالايي با عامل اول دارند، در عامل اول قرار گرفته و حدود 44 درصد از واريانس و پراكندگي مشاهدات را در بر ميگيرند كه مؤثرترين متغيرها در سيل خيزي حوضه مي باشند، متغيرهاي مساحت با 0.955، طول حوضه با 0.936 و طول جريان با 0.908 داراي تأثير بيشتري درسيل-خيزي مي‌باشند. متغيرهاي ضريب كشيدگي، شكل حوضه، ضريب فرم، ضريب گردي و ضريب فشردگي در عامل دوم قرار گرفته و 2 متغير فراواني آبراهه و نسبت انشعاب در عامل سوم قرار ميگيرند. پس از تعيين شاخصهاي با بيشترين همبستگي كه مساحت ، شكل و آبراهه نام گذاري شدند اقدام به تحليل رگرسيون و مدل‌سازي سيل خيزي حوضه‌هاي آبريز گرديد. نتايج نشان داد كه تحليل عاملي مي تواند روشي مفيد براي گروه بندي و تعيين شاخص‌هاي مؤثر در سيل‌خيزي حوضه‌هاي آبخيز باشد