ديپلماسي نظامي رضاشاه نسبت به حمله متفقين به ايران در جنگ جهاني دوم

هر چند در جنگ جهاني دوم ايران اعلان بي طرفي كرد؛ اما در پي گسترش جنگ در جبهه هاي شرق بي طرفي ايران نقض و اين كشور به اشغال متفقين درآمد. درخصوص واقعه شهريور 1320 و سياست خارجي ايران و متفقين اسناد و آثار تحقيقي فراواني منتشر شده است؛ با اين حال ضروري است زواياي ناشناخته و مبهم اين واقعه مهم مورد تحقيق و تفحص قرار گيرد. نظر به چنين خلايي آنچه به عنوان هدف مقاله حاضر است تحليل و تبيين زواياي پنهان سياست نظامي ايران در برابر سياست اشغالگري متفقين در جنگ جهاني دوم است.اين پژوهش با روش پسا عِلي انجام شده و در پي پاسخگويي به اين سوال است كه آيا دولت ايران سياست نظامي مشخصي وراي سياست رسمي خود در برابر اشغال ايران توسط متفقين دنبال مي كرد؟ مولفه هاي اين سياست چه بود و تا چه اندازه قرين موفقيت گرديد؟ يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه دولت ايران به موازات ترك مخاصمه و سياست تسليم نظامي كه برتري نظامي متفقين بر ايران تحميل كرده بود، يك سياست نظامي حداقلي هم در پيش گرفته بود كه غايت آن حفظ شاكله ارتش و دستاوردهاي نظامي دوره رضاشاه به منظور حفظ نظم و امنيت داخلي و مقابله با تهديد دشمنان خارجي و تهديد همسايگان بود؛ زيرا در صورت مقاومت، بيم انحلال ارتش از طرف متفقين مي رفت.