تأثير راهبردهاي مقابله با قاچاق سازمان ‌يافتهِ مواد مخدر در روستاهاي نوار مرزي

زمينه و هدف: قاچاق مواد اعتياد آور در روستاهاي مرزي، بخش عمده‌اي از توده مردم و دستگاه‌هاي متولي امر را درگير نموده است. تحقيق حاضر با هدف راهبردهاي مقابله با قاچاق سازمان‌يافتهِ مواد مخدر در روستاهاي نوار مرزي استان آذربايجان غربي انجام شد. روش: اين پژوهش در چارچوب رويكرد كيفي و روش تحقيق داده بنياد انجام شد. مشاركت‌كنندگان 14 نفر از خبرگان پليس مبارزه با مواد مخدر و فرماندهي مرزباني جمهوري اسلامي ايران و همچنين قاچاقچيان و مجرمين مرتبط با مواد مخدر بودند كه با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند و تا زمان رسيدن به اشباع نظري انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوري اطلاعات مصاحبه نيمه ساختاريافته و تحليل داده‌ها در بستر نرم‌افزار MAXQDA بود. يافته‌ها: يافته‌ها نشان داد وضعيت جغرافيايي طبيعي، مرزهاي طولاني و خلأهاي مرزي، تسهيل فرايند قاچاق توسط معاندين مستقر در مرز و حمايت گروه‌هاي سازمان‌يافته به‌عنوان عوامل علي، ضعف در پوشش كنترل مرزي و ساختار نيروهاي مبارز، فقر، بيكاري و وضعيت نابسامان ساكنان مرز، وجود ظرفيت‌هاي تبادلي در مرز و ارتباطات اجتماعي مرزنشينان با آن‌سوي مرز به‌عنوان عوامل زمينه‌اي و درنهايت كمبود سطح خدمات دولتي، اوضاع نابسامان خانوادگي، ضعف در قوانين و مقررات، ضعف ارزش‌هاي فرهنگي-ديني و پايين بودن سطح آگاهي به‌عنوان عوامل مداخله‌گر تأثير بسزايي در ارتكاب جرائم مواد مخدر در روستاهاي مرزي دارند. نتايج: وضع قوانين سخت‌گيرانه‌تر براي جلوگيري از سوءاستفاده قاچاقچيان از خلأهاي قانوني، تقويت تجهيزات انتظامي و مقابله‌اي در مرزها، تشويق كشورهاي همسايه به مبارزه جدي با مواد مخدر از طريق نهادهاي بين‌المللي و ايجاد بسترهاي مناسب براي مشاركت بيشتر مرزنشينان جهت كنترل مرزها و همچنين رويكردهاي توسعه محور براي ايجاد اشتغال و فقرزدايي مرزنشينان جهت جلوگيري از قاچاق مواد مخدر در روستاهاي مرزي ضروري به نظر مي‌رسد.