اثر تاريخ كاشت و شاخص‌هاي زراعي- اقليمي بر عملكرد دانه ارقام جديد گندم نان (.Triticum aestivum L) در منطقه گرگان

به منظور تعيين تـاريـخ كاشت بهينه ارقام جديد گندم نان و بررسي ارتباط عملكرد دانه با شاخص هاي زراعي- اقليمي، آزمايشي در دو سال زراعي (1400-1399 و 1401-1400) در ايستگاه تحقيقات كشاورزي گرگان به صورت كرت هاي خرد شده بر پايه طرح بلوك هاي كامل تصادفي با چهار تكرار اجرا شد. هفت تاريخ كاشت (از 10 آبان تا 10 دي؛ با فواصل 10 روز) در كرت هاي اصلي و چهار ژنوتيپ گندم نان بهاره (ارقام آراز، آرمان، تكتاز و لاين N-93-9) در كرت هاي فرعي قرار داده شدند. نتايج تجزيه واريانس مركب داده ها نشان داد كه بين تاريخ هاي كاشت از نظر عملكـرد دانه، عملكرد زيستي و تعداد سنبله در متر مربع اختلاف معني داري وجود داشت، ولي تفاوت بين ژنوتيپ هاي گندم از نظر اين صفات معني دار نبود. بيشترين عملكرد دانه در تاريخ هاي كاشت دوم (20 آبان؛ 6235 كيلوگرم در هكتار) و سوم (30 آبان؛ 6105 كيلوگرم در هكتار) بدست آمد كه تفاوت معني داري با يكديگر نداشتند، ولي به طور معني داري بيشتر از تاريخ هاي كاشت بعدي بودند. در سه تاريخ كاشت پاياني (20 آذر، 30 آذر و 10 دي) عملكرد دانه رقم تكتاز بيشتر از ساير ژنوتيپ ها بود. سه تاريخ كاشت اول (10، 20 و 30 آبان) از نظر طول دوره پر شدن دانه (به ترتيب 42/5، 42 و 40/3روز)، تفاوت معني داري با يكديگر نداشتند، در حاليكه در سه تاريخ كاشت پاياني، طول دوره پر شدن دانه (به ترتيب 35/6، 34/1و 33 روز) بطور معني داري كمتر بود. تاريخ هاي كاشت 20 آبان و 30 آبان بيشترين مقدار تجمعي روز- درجه رشد (GDD) را در دوره پر شدن دانه داشتند (به ترتيب 782 و 773 روز- درجه رشد). نتايج اين پژوهش نشان داد كه بيشترين عملكرد دانه و حداكثر كارايي مصرف انرژي در شرايط اقليمي محل اجراي آزمايش در تاريخ هاي كاشت 20 آبان تا 30 آبان بدست خواهد آمد.