اثر آرايش كاشت و سن گياهچه بر عملكرد دانه و كارايي مصرف تابش ارقام محلي و اصلاح شده برنج (.Oryza sativa L) در خوزستان

رشد و نمو گياهان زراعي تحت تأثير تابش خورشيدي قرار داشته و توليد ماده خشك اغلب با ميزان تابش دريافت شده توسط گياه و كارايي استفاده از تابش همبستگي مثبت دارد. به منظور ارزيابي كارايي استفاده از تابش در ارقام برنج، آزمايشي به صورت كرت هاي دو بار خرد شده در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در سه تكرار طي سال هاي 1398 و 1399 در مزارع پايلوت شهرستان قلعه تل استان خوزستان انجام شد. تيمارهاي آزمايشي شامل ارقام برنج (چمپا، عنبوري و دانيال) (عامل اصلي)، آرايش كاشت در سه سطح (15×15، 20×15، 30×15 سانتي متر) (عامل فرعي) و سن گياهچه (30، 40 و 50 روزه) (عامل فرعي فرعي) بودند. نتايج تجزيه واريانس نشان داد تيمارهاي آزمايشي در سطح احتمال پنج درصد اثر معني داري بر صفات گياهي ارقام برنج داشتند. نتايج برهمكنش تيمارها نشان داد كه بيشترين عملكرد دانه (9466 كيلوگرم در هكتار) مربوط به گياهچه هاي 30 روزه رقم دانيال در آرايش كاشت 15×15 سانتي متر بود. حداكثر شاخص سطح برگ (5/8) در گياهچه هاي 30 روزه رقم چمپا و بيشترين سرعت رشد گياه در تيمار 15×15 سانتي متر در رقم دانيال (33/3گرم در مترمربع در روز) بدست آمد. حداكثر و حداقل كارايي مصرف تابش در گياهچه هاي 30 و 50 روزه (به ترتيب 1/95 و 1/22 گرم بر مگاژول) بدست آمد. افزايش سن گياهچه از 30 به 50 روزه گي باعث افزايش ضريب استهلاك نوري از 0/06به 0/10شد. نتايج اين آزمايش نشان داد كه گياهچه هاي 30 روزه ارقام برنج مورد مطالعه در آرايش كاشت 15×15 سانتي متر، با توجه به پايين بودن ضريب استهلاك نوري و افزايش كارايي مصرف تابش و عملكرد دانه بالاتر، جهت بهبود عملكرد برنج در منطقه محل اجراي آزمايش مناسب تر هستند.