مطالعه عوامل پيشران و بازيگران مؤثر در تحولات آينده آموزش زبان‌هاي قومي و محلي در ايران

سياست‌گذاري در مورد آموزش زبان‌هاي قومي و محلي مانند هر موضوع ديگري نمي‌تواند تنها با تكيه‌بر رهنمودهاي ارزشي و هنجاري و بدون توجه به شرايط محيطي و ملاحظات راهبردي باشد. براي اين منظور پژوهشي باهدف شناسايي عوامل پيشران و بازيگران تأثيرگذار در موضوع آموزش زبان‌هاي قومي و محلي در ايران صورت گرفت. براي شناسايي عوامل پيشران از روش «تحليل اثرات متقابل» با استفاده از نرم‌افزار ميك‌مك و براي «تحليل بازيگران» از نرم‌افزار مكتور بهره جستيم. به‌عنوان مهم‌ترين نتايج: براي پيشگيري از فروافتادن گروه مهم «فعال قومي» در ائتلاف مخالفان نظام سياسي؛ براي تداوم همراهي گروه «همگراي خواهان افزايش سهم قومي»؛ و همچنين براي خنثي نمودن عوامل «ملت‌سازي قومي» و «واگرايي قومي»، پيشنهاد مي‌شود سياستگذار بي‌عملي نسبي خود در موضوع آموزش زبان‌هاي قومي و محلي را كنار گذاشته و با اقدامي سنجيده كنترل ميدان را به‌دست بگيرد. ليكن برنامه آموزشي زبان و ادبيات قومي و محلي به‌هيچ‌عنوان نبايد واجد ويژگي‌هاي «فراگيري» و «معيارسازي» كه مطالبه اصلي «مبارزان قومي» با هدف ملت‌سازي است، باشد. در مقابل برنامه آموزشي مطلوب مي‌بايست «نخبه‌گرايانه»، با هدف شناسايي و شكوفا نمودن استعدادها و ناظر به حفظ گونه‌هاي مختلف زبان‌هاي بومي به‌عنوان ميراث زباني كشور و به دور از تأثيرپذيري از گونه‌هاي خارجي باشد.