رابطۀ اقتصاد غيررسمي و سرعت گردش پول در ايران

اقتصاد غيررسمي بر بخش‌هاي مختلف اقتصادي ازجمله بازار پول تأثيرگذار است. يكي از متغيرهاي مهم پولي سرعت گردش پول است كه بر نتايج سياست‌هاي پولي آثار مهمي دارد. در اين مطالعه، تأثير اندازۀ اقتصاد غيررسمي بر سرعت گردش پول در ايران با استفاده از داده‌هاي سالانه طي دورۀ زماني 1369-1397 مورد پژوهش قرار گرفته است. رابطۀ بين متغيرها با استفاده از الگوي خودتوضيح با وقفه‌هاي توزيعي بررسي شده است. نتايج الگوي تحقيق نشان مي‌دهد كه هرچه حجم اقتصاد غيررسمي بزرگ‌تر باشد سرعت گردش پول نيز بيشتر است كه نشان‌دهندۀ اثر مثبت كانال تقاضاي پول در اقتصاد غيررسمي بر سرعت گردش پول است. ساير متغيرهاي توضيحي شامل نرخ تورم، رشد اقتصادي، و تسهيلات اعطايي بانكي نيز اثر مثبت بر سرعت گردش پول را نشان مي‌دهد. هم‌‌چنين، براساس نتايج تحقيق تغييرات اقتصاد غيررسمي به تغييرات نامتقارن سرعت گردش پول مي‌تواند منجر شود؛ بنابراين، فعاليت‌هاي اقتصاد غيررسمي سرعت گردش پول و درنتيجه بازار پول و عملكرد سياست‌هاي پولي را در ايران تحت‌تأثير قرار مي‌دهد و مناسب است سياست‌گذاران به نقش فعاليت‌هاي اقتصاد سايه و غيررسمي در نتايج سياست‌هاي اقتصادي توجه كنند. باتوجه به نتايج اين پژوهش، به‌منظور كنترل سرعت گردش پول اقداماتي شامل كنترل تورم، محدودسازي فعاليت‌هاي اقتصاد غيررسمي، و افزايش اعتبارات بانكي بايد مدنظر قرار گيرد. باوجود رابطۀ مثبت بين سرعت گردش پول و اقتصاد غيررسمي، مي‌توان بيان كرد هر سياستي كه اقتصاد سايه را محدود مي‌كند سرعت گردش پول را كاهش مي‌دهد و اثرگذاري سياست پولي را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد.