زمين‌شيمي و پتروژنز سنگ‌هاي گرانيتوييدي در ايالت فلززايي طارم- هشتجين، البرز باختري

ايالت فلززايي طارم- هشتجين، شامل 17 كانسار پورفيري، اپي‏‌ترمال و اكسيد آهن-آپاتيت ماگمايي است كه در كمان ماگمايي البرز باختري واقع شده است. برپايه‌ بررسي‌هاي زمين‏‌شيميايي سنگ‏‌ كل، سنگ‏‌هاي گرانيتوييدي اين پهنه سرشت كالك‏‌آلكالن پتاسيم بالا و شوشونيتي دارند و شامل واحدهاي سنگي مونزونيت، مونزوديوريت، كوارتزمونزونيت، گرانيت و به ميزان كمتر سنگ‌هاي سينيتي هستند. اين سنگ‏‌ها سرشت متاآلومينوس دارند و از نوع I هستند. برپايه‌ بررسي‌هاي زمين‏‌شيميايي عنصرهاي خاكي نادر (شامل غني‌شدگي عنصرهاي LREE و تهي‏‌شدگي عنصرهاي HREE)، نسبت‌هاي‌ ايزوتوپي Sr-Nd-Pb و سن اورانيم-سرب آنها (1.6±37.4 تا 1.58±42.87ميليون سال پيش)، اين گرانيتوييدها با محيط‏‌هاي زمين‌ساختي كششي پشت كماني در ارتباط هستند. غني‌شدگي از عنصرهاي LILE و تهي‌شدگي از عنصرهاي HFSE نشان‏‌دهندۀ دخالت مواد پوسته‏‌اي در پيدايش مذاب وابسته به پهنه‌ فرورانش هستند. نتايج به‌دست‌آمده از بررسي‏‌هاي زمين‌شيميايي و نسبت‏‌هاي ايزوتوپي Sr86/Sr87 و Nd143/Nd144 براي سنگ‏‌هاي گرانيتوييدي مورد ‌بررسي نشان مي‏‌دهد ماگماي اوليۀ اين سنگ‏‌ها، توسط ذوب‌بخشي گوۀ گوشته‏‌اي (گوشتۀ سنگ‌كره‌اي غني‏‌شده) تشكيل شده است و در طول تكامل ماگمايي تحت‌تأثير تبلوربخشي و آلايش پوسته‏‌اي قرار گرفته‏‌اند. اين حجم از ماگما، منجر به پيدايش سنگ‏‌هاي آتشفشاني-نفوذي كمان‏‌ ماگمايي البرز باختري در پهنه‌ فرورانشي شده است؛ ‌به‌گونه‌اي‌كه در پالئوژن كمان ماگمايي اروميه- دختر، تحت‌تأثير يك رژيم فشارشي و همگراي واقع در كمان آتشفشاني پديد آمده است؛ اما در زمان ائوسن- اليگوسن، البرز باختري و ايالت فلززايي طارم- هشتجين تحت‌تأثير نيروي كششي در پهنه‌اي پشت كماني پديد آمده‏‌اند.