شكل گيري اتحاديۀ آغازايلامي در فلات ايران

دورۀ آغازايلامي برهه‌اي از تاريخ فلات ايران است، كه بازۀ زماني 3300 تا 3000پ.م. در برمي‌گيرد. اين دوره برخلاف دوره‌هاي قبل براي اولين‌بار، در سطحي گسترده از فلات ايران قرار گرفته است، كه جوامع گوناگون به‌شكل يكپارچه، پيچيدگي‌هاي اجتماعي را به‌كار مي‌بردند. به‌دليل ساختار مشابه فرهنگي و مديريتي مي‌توان دريافت كه احتمالاً ارتباط و پيوستگي‌هاي سياسي ميان آن‌ها شكل‌گرفته است. متأسفانه به‌دليل كاوش‌هاي محدود‌، دورۀ آغاز‌ايلامي را نمي‌توان در تمام اين پيوستگي‌ها كامل ترسيم نمود. در پژوهش حاضر نگارندگان با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و گردآوري اطلاعات به‌روش اسنادي از كاوش‌هاي صورت گرفته، در پي يافتن پيوستگي‌ها برمبناي الواح خطي (آغاز‌ايلامي) و نقش مهر در محوطه‌هاي آغازايلامي را دارند كه به‌لحاظ جغرافياي دور از هم قرار گرفته‌اند و يك مرز سياسي-اقتصادي را نشان مي‌دهند، مانند: تپه ازبكي در دشت قزوين در (شمال‌غرب) و شهر‌سوخته در سيستان‌وبلوچستان، تپه يحيي كرمان در (جنوب‌شرق) و تپه سفالين در شرق استان تهران، (شمال‌شرق) و تپه شوش در غرب خوزستان كنوني، (جنوب‌غربي) اين مرز سياسي-اقتصادي را تشكيل داده‌اند. با توجه به آناليز عناصر سازندۀ گل‌نبشته‌هاي هر محوطه با حفظ سبك بومي نگارش و دامنۀ اسم‌هاي آوايي متفاوت نسبت به ديگر محوطه‌هاست، اما از يك سيستم و فن مديريتي مشترك با نقش مهر‌هاي نسبتاً يكسان شكل‌گرفته‌اند كه در دورۀ قبل (شوش II) مشابه آن در فلات ايران به‌دست نيامده است و مي‌توان حدس زد در اين برهۀ زماني اتحاديه‌اي با ساختار جغرافيايي فلات ‌ايران در هزارۀ چهارم‌ پيش‌ازميلاد شكل‌گرفته است. شايد دليل شكل‌گيري اين پيوستگي‌ها، اشتراك‌هاي سياسي و منافع مشترك بين اقوام گوناگون بوده است كه اين عوامل به همراه محركه‌هايي مانند: راه‌هاي باستاني و منظر طبيعي ايران باعث شكل‌گيري آن شده است.