بررسي تأثير تنش‌هاي محيطي بر رشد و توسعه گياه ني قميش (Arundo donax) در شرايط آب و هوايي شهر مشهد

به‌منظور بررسي اثر تيمار خشكي و شوري بر رشد و استقرار ريزوم گياه قميش Arundo donax آزمايشي در سال 1400 با استفاده از ريزوم‌هاي جمع‌آوري‌شده از اكوتيپ شهر گرگان و به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در 3 تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه فردوسي مشهد انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل سطوح مختلف تنش خشكي {100%، 75% و 50% ظرفيت زراعي} و سطوح مختلف تنش شوري {0 (آب مقطر)، 4، 8 و 12 دسي‌زيمنس بر متر} بود. نتايج كلي آزمايش نشان داد كه وجود تنش‌هاي شوري و خشكي هر دو باعث كاهش شاخص‌هاي رشد و توسعه‌اي اين گياه مي‌شوند و وجود اين دو تنش محيطي مي‌تواند شاخص‌هاي زيست‌توده اندام هوايي، زيست‌توده اندام زيرزميني، ارتفاع گياه، قطر ساقه و شاخص سطح برگ را كاهش دهد. تأثير تنش شوري بر كاهش شاخص‌هاي اندازه‌گيري شده كمتر از تنش خشكي بود به‌نحوي كه اختلاف بين سطوح تنش شوري در سطوح مختلف تنش خشكي در همه شاخص‌هاي اندازه‌گيري شده به جز زيست‌توده اندام هوايي اختلاف ناچيزي با يكديگر داشتند ولي در مقايسه اثر تنش خشكي در سطوح مختلف سطح با يكديگر به اين نتيجه مي‌رسيم كه تنش خشكي به تنهايي منجر به كاهش معني‌دار شاخص‌هاي رشد نسبت به تيمار شاهد مي‌گردد. حداكثر ميزان زيست‌توده اندام هوايي در شرايط بدون تنش (شاهد) به ميزان 2840 گرم ايجاد شد و با افزايش سطوح تنش شوري و خشكي اين مقدار كاهش پيدا مي‌كند به‌نحوي كه كمترين مقدار زيست توده در شرايط تنش خشكي و شوري حداكثري به ميزان 988 گرم حاصل شد. زيست توده اندام هوايي ني قميش در طول زمان در سطوح مختلف تنش شوري و خشكي افزايش پيدا كرد و مقدار آن از كمتر از 300 گرم در ابتداي فصل رشد در همه سطوح تنش به بيش از 1000 تا 2500 گرم در پايان فصل رشد در سطوح مختلف تنش رسيد؛ همچنين پارامترهاي حاصل از اثر تنش‌هاي شوري و خشكي بر قطر ساقه، ارتفاع گياه و سطح برگ ني قميش نشان داد كه اين گياه در تنش‌هاي جزئي خشكي تا حدي مقاومت نشان داده و اين شاخص‌ها كمتر در آن كاهش پيدا مي‌كند، اما در تنش شديد خشكي اين مقدار كاهش شديد پيدا كرد. نتايج تجزيه واريانس اين آزمايش نيز نشان داد تيمار شوري و خشكي و اثر متقابل آن دو منجر به ايجاد اختلاف معني‌دار با تيمار شاهد گرديد. اثر ساده تيمار شوري به جز در شاخص سطح برگ و قطر ساقه در ساير شاخص‌ها نسبت به تيمار شاهد اختلاف معني‌دار نشان داد با اين وجود اثر ساده تيمار خشكي در تمامي شاخص‌هاي اندازه‌گيري شده معني‌داري را نشان داد.