تيپولوژي راهبردهاي مراقبت از رفتارهاي پرخطر بر حسب وضعيت اجتماعي-اقتصادي خانواده: مورد مطالعه شهر تبريز

مقدمه: مصرف مشروبات الكلي، دخانيات، مواد مخدر، داشتن روابط جنسي ناايمن و خشونت، رفتارهاي پرخطري هستند كه تهديدي جدي براي سلامت عمومي و فردي محسوب مي شوند با اين حال در برخي خانواده ها، نوجوانان به اين رفتارها گرايش داشته و يا سطوحي از رفتارهاي پرخطر را تجربه كرده اند؛ اما والدين به وسيله راهبردهاي مراقبتي، براي پيشگيري از بروز اين رفتارها، اقدام مي نمايند؛ راهبردهاي مراقبتي سه گانه، مداخلاتي خانواده محور هستند كه نوع فرايندي(رويه اي) كارآمدترين راهبرد در مراقبت از گرايش به رفتارهاي پرخطر و يا كنترل آن ها مي باشد. هدف اين پژوهش سنخ شناسي راهبردهاي مراقبت از رفتارهاي پرخطر بر حسب وضعيت اجتماعي-اقتصادي خانواده بود. روش كار: اين تحقيق يك پژوهش كمي و از لحاظ فرايند، روش جمع آوري اطلاعات و تحليل، توصيفي-همبستگي بوده است. جامعه ي آماري شامل كليه خانواده هاي شهري تبريز در سال 1401بود كه طبق فرمول كوكران، 384 خانواده به روش خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شدند. به منظور گردآوري اطلاعات از دو ابزار اندازه گيري (چك ليست راهبردهاي مراقبت از رفتارهاي پرخطر و پرسشنامه وضعيت اجتماعي-اقتصادي خانواده) استفاده شد. براي بررسي  روابط متغيرها از آزمون آناليز واريانس يك طرفه (F) و رگرسيون خطي با SPSS 26 استفاده گرديد. يافته ها: يافته ها نشان داد ميانگين راهبردهاي مراقبت از رفتارهاي پرخطر براساس وضعيت اجتماعي-اقتصادي خانواده بطور معناداري متفاوت است و  طبقات اقتصادي-اجتماعي بالا نسبت به  طبقات پايين‌تر راهبرد مناسب تر(كارآمد، فرايندي يا رويه اي) را براي مراقبت از فرزندان در برابر رفتارهاي پرخطر اتخاذ مي نمايند. نتيجه گيري: خانواده هاي داراي وضعيت اجتماعي-اقتصادي متوسط و پايين(كه درصد بالايي از خانواده ها را شامل مي شود) به نسبت بيشتري راهبردهاي مراقبتي غيرموثر(ناكارآمد و دفعتي) را جهت پيشگيري از گرايش به رفتارهاي پرخطر و يا كنترل آن ها به كارمي بندند؛ به منظور ارتقاي سلامت عمومي جامعه و كاستن بار بيماري ها، اتخاذ سياست ها و اجراي برنامه هاي فرهنگي-آموزشيِ پيشگيري محور جهت تبديل راهبردهاي مراقبتي ناكارآمد به فرايندي(رويه اي) ضروري مي نمايد.