استحالۀ منظر اقتصادي شهرهاي معاصر در پي ظهور «حادواقعيت‌هاي» مبتني بر «مصرف» مطالعۀ موردي: شهر گرگان

آنچه ما به عنوان منظر اقتصادي سكونتگاه‌ها، شهرها و روستاها مي‌شناسيم ماحصل تعامل انسان‌ با طبيعت و شيوۀ تفكر او نسبت به به‌كارگيري منابع، داد و ستد و توزيع اين منابع در پيكرۀ تاريخي است. مناظر اقتصادي در شهرها گاه به صورت اندام‌هاي شهري چون بازار نمود مي‌يابند و گاه در قالب فعاليت‌ و خرده فعاليت‌ها متبلور مي‌شوند. با توجه به نقش اين شهرها از لحاظ ژئوپولوتيك و منابعِ در اختيار، مناظر اقتصادي شكل مي‌گرفتند و شهرها درجه‌اي از تشخّص را نسبت به يكديگر دارا بودند. پس از انقلاب صنعتي و تحولاتي كه گريبان شهرها را گرفت چرخش سرمايه در شهرها از حالت ارگانيك و مبتني بر سازوكار ماهوي به فرآيند‌هاي يكنواخت و جهاني تبديل شد. بافت‌هاي تاريخي شهرها به تبع منسوخ‌شدن برخي مشاغل و ظهور خيابان‌هاي نفوذي و انباشت نامتوازن سرمايه، روند متروك‌شدن را يكي پس از ديگري تجربه كردند. پررنگ‌شدن وجه سياسي اقتصاد در شهرها و شكل‌گيري دولت‌هاي رانتي به ساخت‌وساز‌ها خصوصاً پيرامون بافت‌هاي تاريخي دامن زد. علاوه بر اين اقتصاد سياسي در فضاهاي شهري همواره متأثر از امور اجتماعي بوده است، لذا بررسي مناظر اقتصادي و اقتصاد سياسي شهرها از ره‌يافت آسيب‌هاي اجتماعي خالي از لطف نيست. شهر گرگان نيز همچون شهرهاي معاصر با پيشينۀ تاريخي خود از اين قاعده مستثني نبوده و متأثر از آسيب‌هاي اجتماعي چون مفهوم حادواقعيتِ بودريار در حال طي‌كردن روند تخريب مناظر اقتصادي است. ظهور حادواقعيت‌ها، آسيبي در درجۀ اول اجتماعي است كه با ورود به حوزۀ مصرف و نمايشي و زيبايي‌شناختي‌كردن زندگي از اساسي‌ترين عوامل استحالۀ مناظر اقتصادي شهرهاي معاصر و همچنين شهر گرگان به حساب مي‌آيد.