گونه‌شناسي كيفي نگرش به ازدواج در ميان دانشجويان مجرد دانشگاه‌هاي اصفهان

ازدواج يك قرارداد اجتماعي سامان‎‍بخش نهاد خانواده و ضرورتي اجتناب‎‍ناپذير براي بازتوليد و تداوم اين نهاد و انسجام جامعه محسوب مي‌‎‍شود و نگرش به آن، تحولات بنياديني در جامعة ايراني داشته است. پژوهش حاضر با هدف گونه‎‍شناسي نگرش دانشجويان به ازدواج، با رويكرد كيفي مبتني بر فهم نظري تلفيقي و با روش تحليل محتوا انجام شده است. ميدان پژوهش، دانشگاه‎‍هاي شهر اصفهان‌اند و افراد مطالعه‌شده با شيوة نمونه‎‍‎‍گيري هدفمند تا رسيدن به اشباع نظري، 30 نفر از دانشجويان مجرد مقاطع مختلف تحصيلي در اين دانشگاه‎‍ها هستند. داده‎‍هاي پژوهش ازطريق مصاحبه‎‍هاي نيمه‎‍ساختاريافته جمع‎‍آوري و با استفاده از تكنيك كدگذاري تجزيه‌وتحليل شده‎‍اند. براساس يافته‎‍ها، نگرش دانشجويان به پديدۀ ازدواج در دو چارچوب كلي ساختاري و ايده‎‍اي، در قالب چند گونة اصلي شامل سوژ‌گي (نگرش ساختارگرايانه و  عامليت‌گرايانه)، موقعيتي (نگرش راديكال و عقلانيت‌محور) و پيامدي (نگرش تجارت‌محور و كاركردگرايانه) صورت‎‍بندي شده است. بررسي اين سنخ‎‍ها نشان مي‎‍دهد وضعيت و شرايط جامعه در حال گذار ايراني، به‌گونه‌اي است كه هم‌زمان از سوي جوانان، شاهد نگرش‌هاي مختلف و متعارضي به ازدواج هستيم كه در راستاي تغيير، نيازمند طيفي از اقدامات متمايز است. هريك از سنخ‎‍هاي نگرشي، رفتارهاي متفاوتي را در پي دارد و سياست‌گذاري در راستاي بهبود وضعيت ازدواج ازطريق تقويت نگرش كاركردگرايانه، كه ازدواج را پاسخي امن و رشديافته به نيازهاي عاطفي، جنسي و ارتباطي انسان مي‎‍داند، و نيز اقناع نگرش عقلانيت‎‍محور با ايجاد زمينه‎‍هاي اقتصادي، قانوني و اجتماعي تسهيل ازدواج، پيشنهاد مي‎‍شود. در اين راستا مي‎‍توان از الگوهاي يادگيري، شناختي و كاركردي، در فرايند تغيير نگرش و سپس رفتار ازدواج بهره برد.