ارزيابي تاب‌آوري سيستم اجتماعي-اكولوژيك در برابر كاهش آب قابل دسترس مطالعه موردي: روستاي هرچگان

خشك‌سالي و به دنبال آن بحران كم‌آبي از مهمترين بلاياي طبيعي هستند كه به دليل دامنه وسيع تر آن نسبت به ديگر بلايا پيچيدگي بيشتري دارند. به‌طوري كه در يك دوره 7 ساله تا پايان فروردين سال 1395، 90 درصد جمعيت و 81/3 درصد وسعت استان چهارمحال و بختياري تحت تأثير اين بحران قرار گرفته است. از اين‌رو در اين پژوهش ميزان تاب‌آوري سيستم اجتماعي-اكولوژيك روستاي هرچگان در مقابل بحران كم‌آبي در استان ارزيابي شد و به‌منظور انجام ارزيابي تاب‌آوري از دستورالعمل انجمن تاب‌آوري دانشگاه استكهلم سوئد استفاده شد. جهت گردآوري اطلاعات از پرسش‌نامه محقق‌‌ساخته، مصاحبه و فيش‌برداري متناسب با شرايط اجتماعي و اقتصادي جامعه محلي هرچگان و شرايط اكولوژيكي آن استفاده شد. به‌منظور تحليل شبكه روابط از روش تحليل شبكه و نرم‌افزار UCINET 6 استفاده شد و نتايج نشان داد كه در سيستم اجتماعي-اكولوژي هرچگان مسئله اصلي كاهش سطح آب قابل دسترس است كه از جمله دلايل اصلي آن كاهش ميزان آب ورودي به منابع آبي و هدررفت آب به دليل نبود تجهيزات ذخيره آب است. نتايج خط تاريخي و ترسيم چرخه سازگاري نشان داد كه سيستم اجتماعي-اكولوژي هرچگان در فاز امگا(Ω) يا فشار قرار دارد. در نهايت نتايج ارزيابي نشان داد كه مناسب ترين استراتژي ها جهت مديريت تاب‌آور در سيستم اجتماعي-اكولوژي هرچگان شامل حفظ و تقويت وضع موجود عملكردي اكوسيستم روستاي هرچگان، حفظ و تقويت ساختار و ماهيت روستايي روستاي هرچگان، تكميل سيستم آبياري روستا و تقويت يادگيري اجتماعي ساكنان روستاست.