تاثير نظريه تضاد طبقاتي ماركس بر خوانش راديكال و انقلابي شريعتي از مذهب

هدف از پژوهش حاضر بررسي رويكرد علي شريعتي به ‌عنوان يكي از روشنفكران مذهبي معاصر ايران به تاريخ اسلام و بررسي تاثيرپذيري وي از نظريه تضاد طبقاتي ماركس در تحليل و تفسير پديده‌هاي تاريخي در صورتبندي كلي ديدگاه‌هاي مذهبي وي است. شريعتي با بكارگيري نظريه تضاد طبقاتي در خوانش تاريخ اسلام و متون ديني روايتي انقلابي را از آن استخراج كرده كه در ترسيم سيماي ايدئولوژيك از دين در تفكر وي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. مسئله اصلي اين است كه نظريه تضاد طبقاتي چه جايگاهي در تاريخ‌پژوهي و اسلام‌شناسي شريعتي داشته است؟ اين پژوهش با استفاده از روش تحليلي- تاريخي مي‌خواهد ضمن تحليل شاخصه‌هاي اصلي روايت شريعتي از تاريخ و متون ديني تمايز رويكرد وي را با انگاره‌هاي ماركسيستي صورتبندي كند. خوانش راديكال و انقلابي شريعتي از تاريخ اسلام نتيجه تاثيرپذيري وي از نظريات تاريخي ماركس است اما اين به معني پذيرش كامل انگاره‌هاي ماترياليستي نظريات تاريخي ماركس نيست. نحوه استفاده شريعتي از ظرفيت نظريه تضاد طبقاتي در ارائه خوانشي جديد از دين با تمركز برتاريخ متون ديني از مهم‌ترين يافته‌هاي اين پژوهش است. نتيجه كلي اين پژوهش نشان‌گر آن است كه تفكيك نظريه تضاد طبقاتي از ماترياليسم تاريخي در سنت ماركسيستي مهم‌ترين ويژگي خوانش راديكال و انقلابي شريعتي از تاريخ اسلام است.