مطالعه استدلال اخلاقي دانش آموزان دوره دوم ابتدايي

اين پژوهش با هدف بررسي چگونگي استدلال اخلاقي در دانش‌آموزان دوره دوم ابتدايي انجام شد. براي نيل به اين هدف، از روش تحقيق آميخته استفاده شد. در مرحله اول، شش مدرسه از هر دو ناحيه 1و2 همدان (دو مدرسه دولتي و يك مدرسه غيرانتفاعي از هرناحيه) و از هر مدرسه يك كلاس در پايه چهارم، پنجم و ششم به صورت تصادفي انتخاب شد. جامعه آماري تمامي دانش آموزان پسر دوره دوم ابتدايي شهر همدان بود كه تعداد آن‌ها 12551 نفر مي‌باشد. پرسشنامه استاندارد قضاوت اخلاقي MJT بين 395 دانش‌آموز مورد مطالعه توزيع شد و نتايج آن مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. سپس با توجه به نتايج از هر پايه تحصيلي چهار نفر انتخاب شد. بدين صورت كه دو نفر از نمرات بالا و دو نفر از نمرات پائين آزمون كمي در هر پايه تحصيلي قرار داشتند و هر كدام از اين پايه‌ها به عنوان يك گروه انتخاب شد. يعني در مجموع دوازده نفر در مرحله دوم مورد مطالعه قرار گرفتند. داده‌ها از طريق مصاحبه نيمه ساختاريافته كه براساس معماهاي اخلاقي شكل گرفته بود، جمع‌آوري شد و به روش كد گذاري و مقوله بندي تحليل شدند. يافته‌هاي حاصل از تجزيه و تحليل كمي نشان داد كه دانش‌آموزان پسر دوره دوم ابتدايي شهر همدان در مجموع از قدرت استدلال اخلاقي بالايي برخوردارند. يافته‌هاي حاصل از بخش كيفي نيز حاكي از آن بود كه مقولات «عاقبت انديشي»، «روابط عاطفي و احساسي»، «تبعيت از قانون»، «انعطاف در قانون با توجه به شرايط» و «احترام به حقوق ديگران» در استدلال دانش‌آموزان اثرگذار است. همچنين «خداوند»، «والدين»، «خود»، «قرآن»، «كتاب درسي» و «قانون» به عنوان منابع استدلال اخلاقي شناسايي شد. در نتيجه مي‌توان گفت استدلال اخلاقي دانش‌آموزان بيشتر تحت تاثير آموزه‌هاي خانواده قرار دارد و مدرسه نقش كمرنگي در آن دارد، لذا لازم است رشد استدلال اخلاقي در برنامه‌هاي درسي‌ بيشتر مورد توجه قرار گيرد و به ويژه در دروس و فرصت‌هاي آموزشي مذهبي بر اين امر تأكيد بيشتري شود.