ارزيابي تأثير رخداد هم‌زمان فازهاي نوسانات شبه‌دوسالانه با فازهاي نوسان اطلس شمالي و نوسان شمالگان بر دماي زمستانه ايران

افت و خيز دما كم‌وبيش تحت تأثير دورپيوندها مي‌باشد. هدف از اين مطالعه بررسي نقش هم‌زمان دورپيوندهاي نوسان اطلس شمالي و نوسان شمالگان با نوسانات شبه‌دوسالانه بر دماي فصل زمستان در ايران است. بدين منظور از داده‌هاي دمايي 100 ايستگاه هواشناسي در دوره آماري 2019-1988 استفاده شد. ضرايب همبستگي ميان داده‌هاي دورپيوندي QBO، NAO و AO با دماي ماهانه محاسبه شد. سپس حالات ممكن براي رخداد هم‌زمان الگوهاي دورپيوند تعيين شد و بي‌هنجاري دمايي براي حالات تعيين شده با ترسيم نمودار و نقشه در محيط GIS تحليل شد. نتايج نشان داد كه ارتباط معكوس و معني‌داري بين فازهاي مثبت نوسانات شبه‌دوسالانه با دماي ماه فوريه در اغلب مناطق شمالي و غربي وجود دارد بطوريكه بيشترين ضريب همبستگي در ايستگاه ايلام به مقدار 0.81- محاسبه گرديد. همچنين ارتباط معكوس و معني‌داري بين دورپيوندهاي NAO و به‌ويژه AO با دماي نيمه شمالي و غربي بخصوص در ماه‌هاي ژانويه و فوريه مشاهده گرديد. هم‌زماني رخداد فازهاي منفي (مثبت) NAO و AO با فازهاي منفي (مثبت) QBO موجب وقوع دماي بيشتر از نرمال (نرمال و كمتر از نرمال) در نيمه ‌غربي (شرقي) مي‌شود. بطوريكه گرم‌ترين زمستان‌هاي دوره‌ي آماري در هنگام رخداد هم‌زمان فازهاي منفي NAO، AO و QBO اتفاق افتاده است. از طرفي رخداد هم‌زمان فازهاي خنثاي QBO با فازهاي مثبت NAO و AO موجب وقوع دماي نرمال و كمتر از نرمال در اغلب مناطق به‌جز بخش‌هاي جنوبي و جنوب شرقي مي‌شود در صورتيكه بر خلاف اين حالت، هم‌زماني فازهاي خنثاي QBO با فازهاي منفي NAO و AO موجب عدم رخداد ناهنجاري شديد دمايي شده و احتمال وقوع دماي بيشتر از نرمال با شدت بالا بعيد به نظر مي‌رسد.